ΨυχοΑντιMαχίες: το πλοίο των τρελών

Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα το πλοίο των τρελών. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

"Τα πλοία των τρελών [γυναικών]" του Josse Bade (Γιόσσε Μπάντε)

Το 1498, ο ουμανιστής Φλαμανδός τυπογράφος και εκδότης Josse Bade (Γιόσσε Μπάντε ή Ζος Μπαντ)[1], επηρεασμένος από την ανάγνωση του Narrenschiff του Σεμπάστιαν Μπαρτ, έγραψε στα λατινικά ένα σχετικά μικρό (40 περίπου σελίδες) πρωτότυπο αλληγορικό έργο με τίτλο "Stultiferae naves" [=Τα πλοία των τρελλών].[2]

"Stultiferae Naves"
Το καράβι της Εύας

Ο Bade φαντάζεται ένα στολίσκο πέντε πλοιαρίων, το καθένα από τα οποία αντιπροσωπεύει μία από τις πέντε αισθήσεις και έχει ως κυβερνήτη μια τρελή γυναίκα. Ένα έκτο καράβι αποτελεί τη ναυαρχίδα του στόλου με καπετάνισσα την πρωτόπλαστη Εύα, την αιτία της ανθρώπινης πτώσης και δυστυχίας. Πρόθεσή του ήταν να καυτηριάσει τη ροπή του γυναικείου φύλου προς τις σαρκικές ηδονές και την ακολασία, δηλαδή προς την αμαρτία και την παραφροσύνη.[3]

Στο κείμενο εναλλάσσεται ο πεζός με τον έμμετρο λόγο. Στα πεζά τμήματα το ύφος είναι διδακτικό: ο αφηγητής-συγγραφέας σχολιάζει, υιοθετώντας τις αυστηρές ηθικολογικές αρχές της εποχής, τις απολαύσεις που συνδέονται με τις διάφορες αισθήσεις. Στα έμμετρα τμήματα, αντίθετα, είναι η φωνή των τρελών καραβιών που ακούγεται, η σαγηνευτική φωνή των προσωποποιημένων αισθήσεων που επιδιώκει να ξυπνήσει τις ευαισθησίες και τον αισθησιασμό του αναγνώστη. Όπως γράφει η πανεπιστημιακός και συγγραφέας O. A. Duhl, αν οι χριστιανικές αξίες εξαναγκάζουν τον Bade να καυτηριάσει τη σύνδεση που ενώνει αισθήσεις, ηδονή και αμαρτία, η ουμανιστική νέο-πλατωνική του αισθητική τού επιβάλλει αντιθέτως να εξυμνήσει αυτές τις ίδιες αισθήσεις ως κίνητρα της ποιητικής δημιουργίας.[4]

Διαβάστε περισσότερα »

"Το πλοίο των τρελών" του Sebastian Brant (Σεμπάστιαν Μπραντ)

Το 1494, την ημέρα του καρναβαλιού, εκδόθηκε στη Βασιλεία "Το πλοίο των τρελών" (Das Narrenschiff)[1], το σημαντικότερο έργο του γερμανόφωνου Αλσατού λογίου Σεμπάστιαν Μπραντ (Sebastian Brant ή Brandt, 1457-1521).[2] Πρόκειται για ένα εκτενές σατιρικό και ηθικοδιδακτικό ποίημα 7000 περίπου στίχων, γραμμένο σε ιαμβικούς οκτασύλλαβους στη δημώδη γερμανική γλώσσα της εποχής. Κατά τον 16ο αιώνα υπήρξε το πιο πολυδιαβασμένο (μετά την Αγία Γραφή) βιβλίο όχι μόνον στη Γερμανία αλλά και σε άλλες δυτικοευρωπαϊκές χώρες (όπως η Γαλλία και η Ολλανδία), και ορισμένοι το συνέκριναν με τα έργα του Δάντη (1265-1321) και του Πετράρχη (1304-1374).

"Narrenschiff"

Ο Μπραντ φαντάζεται ένα καράβι στο οποίο έχουν μπαρκάρει διάφοροι τύποι "τρελών", δηλαδή ανόητων ή ασεβών ανθρώπων, που απερίσκεπτα ξανοίγονται στο πέλαγος με προορισμό τη μυθική Ναρραγονία [Narragonie < narr = τρελός], τη Νήσο της Τρέλας, στην οποία όμως δεν θα φθάσουν ποτέ. Το πλοίο, παρασυρομένο από μια σφοδρή καταιγίδα (που "ταυτίζεται με την καταστροφή των κόσμων"[3]) θα ναυαγήσει και οι τρελοί επιβάτες του θα χαθούν, όπως ήταν (ηθικά) αναπόφευκτο.

Διαβάστε περισσότερα »

"Το πλοίο των τρελών" του Ιερώνυμου Μπος

Ο Ιερώνυμος Μπος, κάπου μεταξύ 1490 και 1510, ζωγράφισε έναν μικρό πίνακα που ανήκει από το 1918 στο Μουσείο του Λούβρου. Ονομάσθηκε Το πλοίο των τρελών και απεικονίζει μια δεκάδα ανθρώπων να οργιάζουν τρώγοντας και πίνοντας πάνω σε μια βάρκα ξανοιγμένη στη θάλασσα.

"Το πλοίο των τρελών" του Ιερώνυμου Μπος
πριν και μετά την αποκατάσταση του πίνακα

Στο κέντρο της βάρκας ένας φραγκισκανός μοναχός και μια καλόγρια που παίζει λαούτο κάθονται αντικριστά. Έχουν ορθάνοιχτα τα στόματά τους σαν να θέλουν να τραγουδήσουν ή να προσπαθούν να δαγκώσουν ένα παξιμάδι που κρέμεται ανάμεσά τους. Πίσω τους δυο βαρκάρηδες με κόκκινα πουκάμισα. Ο ένας αντί για κουπί έχει μια τεράστια κουτάλα· στο κεφάλι του άλλου ισορροπεί ένα ποτήρι και στην άκρη του κουπιού του μια αναποδογυρισμένη στάμνα. Στη μια άκρη της βάρκας μια γυναίκα ετοιμάζεται να χτυπήσει μ' ένα κανάτι έναν άνδρα που κρατά ένα φλασκί μισοβυθισμένο στο νερό. Στην άλλη άκρη της κάποιος προσπαθεί να ξεκρεμάσει από το κατάρτι μια ψημένη πάπια, ενώ παραδίπλα ένας άλλος σκύβει για να ξεράσει. Ένας τρελός, αναγνωρίσιμος από τη φορεσιά του και τη μαρόττα που κρατά, κάθεται σε ένα κλαδί πίνοντας ήσυχα το ποτό του χωρίς να συμμετέχει στην κραιπάλη των υπολοίπων. Έξω από τη βάρκα δυο άνθρωποι βρίσκονται στο νερό· ο ένας πιάνεται από την κουπαστή σαν να θέλει να ανέβει χωρίς κανείς από τους μεθυσμένους επιβάτες να του δίνει σημασία.Στο κατάρτι είναι δεμένα κλαδιά και λουλούδια μέσα από τα οποία ξεπροβάλει το κεφάλι μιας κουκουβάγιας (που μοιάζει και με νεκροκεφαλή). Τέλος, στη κορυφή του καταρτιού κυματίζει μια σημαία με την ημισέληνο.

"Αλληγορία της λαιμαργίας και της λαγνείας"
Ιερώνυμος Μπος. (Yale University Art Gallery)

Το 2015, το Μουσείο του Λούβρου προχώρησε στον καθαρισμό και την αποκατάσταση του έργου. Αφαιρέθηκαν μεταγενέστερες προσθήκες, όπως το βουνό στο βάθος και η υπερβολική φυλλωσιά του καταρτιού, καθώς και οι επιστρώσεις στο κάτω μέρος του πίνακα. Οι εργασίες αυτές επέτρεψαν να συσχετισθεί με απόλυτη βεβαιότητα "Το πλοίο των τρελών" με έναν άλλο πίνακα του Μπος, την "Αλληγορία της λαιμαργίας και της λαγνείας" που ανήκει στην Πινακοθήκη του Πανεπιστημίου Γέιλ. Τα δύο έργα αρχικά αποτελούσαν έναν ενιαίο πίνακα, ο οποίος κάποια στιγμή κατά τον 19ο αιώνα τεμαχίστηκε από τον τότε κάτοχο του -ίσως για να κερδίσει περισσότερα χρήματα πουλώντας τον κομματιαστά. Με την σειρά του, ο ενιαίος πίνακας ήταν το αριστερό πτερύγιο ενός τριπτύχου, το κεντρικό τμήμα του οποίου έχει χαθεί, ενώ το δεξιό ανήκει στην Εθνική Πινακοθήκη της Ουάσιγκτον και φέρει τον τίτλο "Ο θάνατος του φιλάργυρου". Το τρίπτυχο ήταν μια αλληγορία "σχεδόν σουρεαλιστική" που στιγμάτιζε σατιρίζοντας "ανθρώπινες παραφροσύνες", ελαττώματα δηλαδή και αμαρτήματα όπως η λαιμαργία, η οινοποσία, η λαγνεία και η φιλαργυρία.

Το τρίπτυχο με τις ακόλαστες πράξεις. Ο ενοποιημένος πίνακας της
"Λαιμαργίας και λαγνείας" δεξιά και "Ο θάνατος του φιλάργυρου αριστερά"

Υποστηρίχθηκε ότι ο πίνακας του Μπος εμπνέεται από το Το πλοίο των τρελών του Σεβαστιανού Μπραντ ή από Τα πλοία των τρελών γυναικών του Josse Bade. Να σημειωθεί όμως ότι τα έργα αυτά συνοδεύονται από γκραβούρες που αναπαριστούν "τρελούς" αναγνωρίσιμους από τη χαρακτηριστική ενδυμασία και τα σκουφιά με αυτιά γαϊδάρου που φοράνε. Αντίθετα, στον πίνακα του Μπος, τόσο στο τμήμα που βρίσκεται στο Μουσείο του Λούβρου όσο και στο τμήμα που ανήκει στην Πινακοθήκη του Πανεπιστημίου του Γέιλ, απεικονίζεται ένας και μοναδικός τρελός ήρεμος και αποστασιοποιημένος από τα όργια που τον περιβάλλουν. Ο Μπος, αντιστρέφοντας την μεσαιωνική συσχέτιση της τρέλας με την αμαρτία και τον διάβολο, παρουσιάζει τον τρελό σαν κάτοχο μιας μυστικής σοφίας που τον κρατά μακριά από τις "παραφροσύνες" των ανθρώπων του καιρού του.

"Το πλοίο των τρελών" θα μπορούσε να ιδωθεί, επίσης, ως μια αυστηρή κριτική της κοινωνίας που ζούσε ο Ιερώνυμος Μπος: Οι διεφθαρμένοι άνθρωποι του κλήρου (μαζί και με τους καλοζωισμένους αστούς) παρασυρμένοι από τα πάθη και τις ακόλαστες επιθυμίες τους οδηγούν το καράβι της εκκλησίας και το πλήρωμα του στην πλάνη και την (ηθική) καταστροφή.[1]

Χρήστος Μπελόπουλος

(Απόσπασμα από τη σελίδα: Το πλοίο των τρελών στην ποίηση και τη ζωγραφική της Αναγέννησης)

1. Μουσείο του Λούβρου, Το πλοίο των τρελών: http://www.louvre.fr/oeuvre-notices/la-nef-des-fous

Σχετικές αναρτήσεις:

Ιερώνυμου Μπος
"Η θεραπεία της τρέλας"

Η θεωρία των χυμών και
οι "καθαρτικές"
θεραπείες της τρέλας

"Ο τρελός γιατρός" ή
"η απόσταξη της τρέλας"

ΨυχοΑντιΜαχίες

"Το μπλε καράβι" [Blauwe Schute] του Jacob van Oestvoren

Το αναφερόμενο από τον Μισέλ Φουκώ στην "Ιστορία της τρέλας" Blauwe Schute[1], δηλαδή "Το γαλάζιο καράβι" ή "Η γαλάζια βάρκα", ήταν ένα ποίημα γραμμένο στις αρχές του 15ου αιώνα, ίσως το 1413, από κάποιον Jacob van Oestvoren (Γιάκομπ βαν Εστφόρεν) -ψευδώνυμο μάλλον ενός άγνωστου συγγραφέα.

"Blauwe Schute" [Το μπλε καράβι]
Pieter van der Heyden / Hieronymus Bosch
Ρεικσμουζέουμ (Κρατικό Μουσείο της Ολλανδίας)

Στο κείμενο, ο ποιητής χαιρετίζει και προσκαλεί στο γαλάζιο καράβι του όλους όσους ζουν μια "τρελή" ζωή παραβαίνοντας τους κοινωνικούς και ηθικούς κανόνες, όσους δηλαδή συμπεριφέρονται με μη-αρμόζοντα τρόπο. Σ' αυτούς συμπεριλαμβάνονται μεταξύ άλλων: οι επίσκοποι και οι ιερείς που παραμελούν τις εκκλησίες τους, συσσωρεύουν πλούτη και ξεφαντώνουν υποκύπτοντας σε σαρκικές επιθυμίες· οι νέοι των καλών οικογενειών που σπαταλούν την κληρονομιά τους, παίζουν τυχερά παιχνίδια, ξενυχτούν και πίνουν· οι γυναίκες που έχουν ξέφρενη ερωτική ζωή· οι έμποροι και οι τεχνίτες που δεν μπορούν να διαχειρισθούν αξιοπρεπώς τις δουλειές τους· οι υπηρέτες που γλεντοκοπάν στις ταβέρνες και οι υπηρέτριες που τρέχουν πίσω από τον πρώτο άνδρα που θα τους τύχει. Η τρέλα που προσκαλείται στο Γαλάζιο καράβι είναι συνώνυμη με την έλλειψη μέτρου· είναι ό,τι παρεκκλίνει από τους αυστηρά προκαθορισμένους καθωσπρέπει κοινωνικούς κανόνες, ό,τι σπρώχνει τους ανθρώπους να ζουν χωρίς αξιοπρέπεια υπερβαίνοντας την κοινωνική τους θέση και υπόληψη.[2]

"Μάχη Καρναβαλιού και Σαρακοστής"
Pieter Bruegel
Μουσείο ιστορίας της τέχνης (Βιέννη)

Το ποίημα ήταν προορισμένο να απαγγέλλεται από όποιον παρίστανε τον καπετάνιο του "γαλάζιου καραβιού" στις καρναβαλικές παρελάσεις. Θεωρήθηκε προάγγελος του ποιήματος του Σεβαστιανού Μπραντ (Sebastian Brant), όπως προάγγελος των "πλοίων των τρελών" που συμμετείχαν στα καρναβαλικά δρώμενα μέχρι και τον 18ο αιώνα ήταν το γαλάζιο καράβι της μεσαιωνικής λαϊκής παράδοσης. Ένα τέτοιο ψευδο-ομοίωμα γαλάζιου καραβιού βλέπουμε να συμμετέχει στη "Μάχη μεταξύ Καρναβαλιού και Σαρακοστής", στο κάτω μέρος του ομώνυμου πίνακα του Πίτερ Μπρέχελ[3].

© Χρήστος Μπελόπουλος

(Απόσπασμα από τη σελίδα: Το πλοίο των τρελών στην ποίηση και τη ζωγραφική της Αναγέννησης)

Σημειώσεις

1. Michel Foucault, Ἱστορία τῆς τρέλας στὴν κλασικὴ ἐποχή, σελ.20, ἐκδόσεις Καλέντης, 2006.

2. Christine Bénévent, "Folie et société(s) au tournant du Moyen Âge et de la Renaissance" [Τρέλα και κοινωνία στο μεταίχμιο Μεσαίωνα και Αναγέννησης], p. 121-148, Babel - Littératures plurielles, 25 (2012).

3. Dominique Peyrache-Leborgne, "La nef des fous ou la 'traversée' d’un topos des origines au romantisme", στο: La folie· création ou destruction? [Η τρέλα· δημιουργία ή καταστορφή;] Presses universitaires de Rennes, 2011.

ΨυχοΑντιΜαχίες

"Το πλοίο των τρελών" στο έργο του Μισέλ Φουκώ

Stultifera navis, "Το πλοίο των τρελών", ονόμασε ο Γάλλος φιλόσοφος Μισέλ Φουκώ (Michel Foucault) το πρώτο κεφάλαιο της πραγματείας του "Ιστορία της τρέλας στην κλασσική εποχή" -ένα βιβλίο αναφοράς των αντιψυχιατρικών κινημάτων .

Narrenschiff
Το πλοίο των τρελών

    Για τον Μισέλ Φουκώ το συχνά εμφανιζόμενο στη λογοτεχνία και την εικονογραφία της Αναγέννησης μοτίβο του "πλοίου των τρελών" είναι η πιο απλή και η πιο συμβολική φιγούρα της τρέλας στην εποχή της Αναγέννησης. Ταυτόχρονα, όπως υποστηρίζει ο ίδιος, αποτελεί και μια ιστορική πραγματικότητα: Προς το τέλος του Μεσαίωνα και στην αρχή της Αναγέννησης σε ορισμένες πόλεις, κυρίως της Βόρειας Ευρώπης, υπήρχε η συνήθεια να απαλλάσσονται από τους ενοχλητικούς ή περιπλανώμενους τρελούς επιβιβάζοντάς τους σε πλοία εμπόρων ή προσκυνητών για να τους μεταφέρουν είτε σε τόπους μακρινούς είτε σε μέρη αφιερωμένα σε κάποιον θαυματουργό άγιο.

     "Στὸ φανταστικὸ τοπίο τῆς ἀναγεννησιακῆς τέχνης ἕνα νέο θέμα κάνει τὴν ἐμφάνισή του· σύντομα θὰ κερδίσει μιὰ θέση σημαντική· εἶναι τὸ θέμα τοῦ Πλοίου τῶν Τρελλῶν: τὸ παράξενο μεθυσμένο καράβι ποὺ πλέει στὰ ἤρεμα ποτάμια τῆς Ρηνανίας καὶ στὰ φλαμανδικὰ κανάλια. Τὸ Narrenschiff εἶναι προφανῶς μιὰ φιλολογική σύνθεση, πιθανὸ δάνειο ἀπὸ τὸ παλιὸ ἔπος τῶν Ἀργοναυτῶν ποὺ ξαναζωντάνεψε, βρῆκε νέο σφρίγος καὶ κύρος ἀνάμεσα στὰ μεγάλα μυθολογικὰ θέματα καὶ κατάκτησε τὴν εἰκονογραφία τῆς Βουργουνδίας. Ἔτσι καθιερώθηκε στὴν τέχνη της ἡ σύνθεση τούτων τῶν καραβιῶν, ποὺ τὸ πλήρωμά τους, ἀπαρτισμένο ἀπὸ φανταστικοὺς ἥρωες, ἠθικὰ πρότυπα ἤ διάφορους κοινωνικοὺς τύπους, ἐπιβιβάζεται γιὰ ἕνα μεγάλο συμβολικὸ ταξίδι ποὺ θὰ τοὺς ἀποφέρει […] τὴ δυνατότητα νὰ γνωρίσουν τὸ πεπρωμένο τους καὶ τὴν ἀλήθεια τους. [… στις συνθέσεις αὐτές συγκαταλέγεται] το Blauwe Schute τοῦ Jacob van Oestvoren, τὸ Narrenschiff τοῦ Brandt καὶ τὸ ἔργο τοῦ Josse Bade, Stultiferae naviculae scalpae fatuarum mulierum. Ὁ πίνακας τοῦ Ἱερώνυμου Bosch βέβαια κι αὐτὸς ἀνήκει σ᾿ ὅλο τοῦτο τὸ κύμα τοῦ ὀνείρου. […] τὸ Narrenschiff […] εἶχε καὶ πραγματικὴ ὑπόσταση, γιατὶ τέτοια πλοῖα ποὺ μετέφεραν ἀπὀ τὴ μιὰ πόλη στὴν ἄλλη τὸ φορτίο τους ἀπὸ τρελοὺς, ὑπῆρξαν στὴν πραγματικότητα. Ἐκείνη τὴν ἐποχὴ οἱ τρελοὶ εὔκολα ἀναγκάζονταν νὰ ζήσουν μιὰ ζωὴ περιπλανώμενου. Οἱ πόλεις πρόθυμα τοὺς ἀπόδιωχναν ἔξω ἀπ᾿ τὰ τείχη τους…" [1]

    Η κάπως ρομαντική περιγραφή του Μισέλ Φουκώ για το πλοίο των τρελών υιοθετήθηκε έκτοτε από πολλούς συγγραφείς, και επαναλαμβάνεται συχνά σε κείμενα μέχρι και σήμερα.

Οι ειδικοί της Αναγέννησης όμως αμφισβητούν την πραγματικότητα του πλοίου των τρελών όπως την περιγράφει ο Φουκώ. Αναμφίβολα, λένε, κάποιοι τρελοί, επιληπτικοί ή δαιμονισμένοι συνοδευόμενοι από τους συγγενείς τους οδηγούνταν σε τόπους προσκυνήματος, όπως στο Χέελ [Geel] του Βελγίου όπου η θαυματουργή Αγία Δάφνη [Αγία Δύμφνα / St Dymphna] είχε τη φήμη ότι μπορούσε να τους απαλλάξει από τα δεινά τους. Είναι γνωστές επίσης μεμονωμένες περιπτώσεις -τρείς από τις οποίες αναφέρονται από τον Φουκώ προς επίρρωσιν της θέσεως του-, όπου ένας και μοναδικός κάθε φορά τρελός παραδόθηκε σε εμπόρους με εντολή να τον αποβιβάσουν κάπου μακριά. Δεν προκύπτει όμως από τις σωζόμενες γραπτές μαρτυρίες και τα αρχεία της εποχής ότι η πρακτική αυτή ήταν γενικευμένη και μάλιστα μαζική. Δεν υπήρχαν δηλαδή "πλοία τρελών" που πλέοντας "στα ήρεμα ποτάμια της Ρηνανίας" μετέφεραν από τη μια πόλη στην άλλη το ανθρώπινο φορτίο τους, αλλά μόνον κάποιοι μεμονωμένοι τρελοί που επιβιβάζονταν περιστασιακά σε περαστικά καράβια.[2] Η πλειοψηφία άλλωστε των τρελών της εποχής, όπως και ο ίδιος ο Φουκώ γράφει παρακάτω, είτε κυκλοφορούσαν ελεύθεροι στις πόλεις ή, έστω, στις παρυφές της, είτε -όταν γίνονταν επικίνδυνοι- εγκλείονταν σε ειδικές φυλακές.

Φαίνεται πως στο θέμα αυτό, της ιστορικότητας του πλοίου των τρελών, ο Μισέλ Φουκώ έκανε μάλλον λάθος...

1. Μισέλ Φουκώ, Ιστορία της τρέλας στην Κλασική εποχή, σελ. 13, εκδ. Ηριδανός, 2004 (επανέκδοση).
• Μια πληρέστερη έκδοση της "Ιστορίας της τρέλας" κυκλοφόρησε το 2007 από τις εκδόσεις Καλέντης.

2. Jonas Kurscheidt, "Le Narrenschiff de Sébastien Brant à l’épreuve du filtre foucaldien", Babel - Littératures plurielles, 25 (2012).

X. Αμπελάς

Το πλοίο των ενάρετων γυναικών (La Nef des dames vertueuses) του Symphorien Champier

Το 1503 ο Γάλλος ουμανιστής γιατρός και συγγραφέας Συμφοριανός Σαμπιέ (Symphorien Champier, 1472-1540) εξέδωσε το ποιητικό του έργο "Το πλοίο των ενάρετων γυναικών" ["La Nef des dames vertueuses"], στο οποίο εξυμνούσε τις αρετές του γυναικείου φύλου και αναλάμβανε την υπεράσπιση του απέναντι στα στερεότυπα και τις προκαταλήψεις της εποχής. Το ποίημα του Σαμπιέ μπορεί να θεωρηθεί απάντηση στον "αντιφεμινισμό" του Φλαμανδού Josse Bade (Γιόσσε Μπάντε), ο οποίος λίγα χρόνια νωρίτερα στο δικό του ποίημα, "Stultiferae naves" ή "Τα πλοία των τρελλών γυναικών", στηλίτευε τη "ροπή" του γυναικείου φύλου προς τις σαρκικές ηδονές και την ακολασία, δηλαδή προς την αμαρτία και την "αλογία".

"Το πλοίο των ενάρετων γυναικών"
Symphorien Champier

Το ποίημα είναι γραμμένο σε δημώδη γαλλική γλώσσα και περιλαμβάνει τέσσερα βιβλία.
• Στο πρώτο, που φέρει τον τίτλο "Το άνθος των γυναικών", παρουσιάζονται βιογραφίες διάσημων γυναικών από την ελληνική και ρωμαϊκή αρχαιότητα, τη Βίβλο και την αγιογραφία.
• Το δεύτερο είναι αφιερωμένο στο γάμο· αναφέρεται στα αμοιβαία καθήκοντα των συζύγων, στην ανατροφή των παιδιών και δίνει ιατρικές και ηθικές συμβουλές.
• Στο τρίτο μνημονεύονται προφητείες που έδωσαν οι Σίβυλλες, οι θεόπνευστες δηλαδή γυναίκες προφήτες της αρχαιότητας.
• Τέλος, στο τέταρτο ("Το βιβλίο της αληθινής αγάπης") παρουσιάζονται επιλεγμένα αποσπάσματα από το υπόμνημα του νεο-πλατωνικού Ιταλού φιλοσόφου Μαρσίλιο Φιτσίνο (Marsilio Ficino) στο Συμπόσιο του Πλάτωνα.[1]

Το έργο του Συμφοριάν Σαμπιέ επανεκδόθηκε στη Γαλλία το 2007.[2]

Χρήστος Μπελόπουλος

1. Renée-Claude Breitenstein, "Symphorien Champier· la Nef des dames vertueuses· édition critique par Judy Kem", Renaissance and Reformation / Renaissance et Réforme, vol. 32, No 4 (2009).

2. Symphorien Champier, La Nef des dames vertueuses· édition critique par Judy Kem, éd. Champion, 2007.

ΨυχοΑντιΜαχίες