Θεραπείες της τρέλας: H "xλωροφόρμιση" των τρελών στα άσυλα του 19ου αιώνα

 Από την τρίτη δεκαετία του 19ου αιώνα (και λίγα χρόνια μετά τη δημοσιοποίηση της υπόθεσης Νόρρις, ενός έγκλειστου στο διαβόητο φρενοκομείο Μπέτλαμ του Λονδίνου, ο οποίος είχε εγκαταλειφθεί για δώδεκα συνεχή χρόνια αλυσοδεμένος στο κρεβάτι του κελιού του), ξεκίνησε από φιλάνθρωπους μεταρρυθμιστές ψυχιάτρους δειλά, πρώτα στο ψυχιατρικό άσυλο του Λίνκολν (Lincoln Lunatic Asylum) και αργότερα σε άλλα ψυχιατρικά άσυλα της Μεγάλης Βρετανίας, το κίνημα του μη-περιορισμού (no restraint), ένα κίνημα που ευαγγελιζόταν την πλήρη κατάργηση των βάναυσων σωματικών περιορισμών.[1] 

    Ωστόσο, όπως θα έλεγε και ο Τόμας Σαζ (Thomas Szasz), δεν μπορεί να υπάρξει θεσμική ψυχιατρική χωρίς καταστολή και βία. Η χρήση των αλυσίδων και των βίαιων πρακτικών μπορεί να περιορίστηκε σε κάποια άσυλα για να αντικατασταθεί όμως από άλλα, πιο "φιλάνθρωπα", περιοριστικά μέσα (όπως οι ζουρλομανδύες). Μέσα στο πλαίσιο αυτό κάποιοι σκέφθηκαν ακόμη και τα… αναισθητικά, όπως ο αιθέρας και το χλωροφόρμιο.. 

"Παράξενη μέθοδος διαχείρισης ενός τρελού
Ένας μανιακός χλωροφορμισμένος"

    Τη "χλωροφόρμιση" ενός εγκλείστου σ' ένα ιδιωτικό άσυλο της Σκωτίας περιέγραφε με λεπτομέρειες ένα άρθρο στη δημοφιλή εικονογραφημένη εβδομαδιαία εφημερίδα του Λονδίνου The Days' Doings τον Νοέμβριο του 1870. Ο έγκλειστος, μας πληροφορεί το άρθρο, έπασχε από "θρησκευτική μανία" και αρνιόταν να αφήσει τους φύλακες και τους γιατρούς να εισέλθουν στο κελί του πετώντας τους ότι έβρισκε μπροστά του. Μια και δεν έπαιρνε από λόγια, ένας γιατρός-χλωροφορμιστής τον ψέκασε με χλωροφόρμιο, σκηνή που αναπαριστά η γκραβούρα που εικονογραφούσε το άρθρο, και σύντομα ο έγκλειστος με αυτήν την "εκπληκτική καινοτόμο θεραπεία… ηρέμησε σαν αρνάκι".[2]  

    Από το 1869, η χρήση του χλωροφόρμιου (που ήταν ιδιαίτερα επικίνδυνο και μπορούσε εύκολα να καταστεί θανατηφόρο)[3], όπως και του αιθέρα, άρχισε να εγκαταλείπεται και να αντικαθίσταται στα περισσότερα άσυλα από την ένυδρη χλωράλη, μια υπναγωγική ουσία εξίσου επικίνδυνη. Στον 20ο αιώνα η σκυτάλη θα περάσει αρχικά στα βαρβιτουρικά και λίγες δεκαετίες αργότερα στα νευροληπτικά ("αντιψυχωτικά") και τα άλλα ψυχοφάρμακα του σημερινού ψυχιατρικού  "χημικού ζουρλομανδύα".

ΨυχοΑντιΜαχίες                   
Ιστορία της τρέλας και της ψυχιατρικής
    



    Σημειώσεις

 1. Pierre Morel, Jean-Pierre Bourgeron, Elisabeth Roudinesco: Πέρα από το συνειδητό – Εικονογραφημένη ιστορία της ψυχιατρικής και της ψυχανάλυσης [Au delà du conscient – Histoire illustre de la psychiatrie et de la psychanalyse, 2000], σελ. 50. εκδ. Εξάντας, 2004.

 2. The Days' Doings (26 Νοεμβρίου 1870), "Strange method of managing  a madman - A maniac chloroformed" ['Παράξενη μέθοδος διαχείρισης ενός τρελού – Ένας μανιακός χλωροφορμισμένος']: Villanova University - Digital Library

 3. Για το χλωροφόρμιο το "θεραπευτικό παράθυρο" είναι πολύ μικρό: Μια μικρή υπέρβαση της "θεραπευτικής" δόσης μπορεί να καταστεί θανατηφόρα.



       Δείτε επίσης:

Φρενοκομεία και άσυλα
στην τέχνη του 19ου αι.

Ο αλυσοδεμένος Νόρρις
στο άσυλο του Μπέτλαμ

Οι χοροί των τρελών
στα άσυλα του 19ου αι.


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου