Μια συνοπτική εισαγωγή στα θέματα του αυτισμού από τον Ίαν Χάκινγκ[1]
Τίτλος πρωτοτύπου· "What is Tom saying to Maureen?". Κείμενο γραμμένο με την ευκαιρία της έκδοσης των βιβλίων "The science and fiction of autism" της Laura Schreibman και "Send in the idiots, or how we grew to understand the world" του Kamran Nazeer.[2] *
![]() |
| Donna Williams, "Το αουτσάιντερ" |
• Τί γνωρίζουμε
• Κάννερ και Άσπεργκερ
• Αιτίες της εκθετικής αύξησης των διαγνώσεων αυτισμού
• Ερευνητικές προοπτικές
• Η μέθοδος του Λόβας και το πρόγραμμα TEACCH
• Η ιδιαίτερη περίπτωση του Καμράν Ναζίρ
• Αυτιστικό "φάσμα" ή "ομάδα" αυτισμών;
Το μυστήριο του παιδιού που είναι 'απόν'
Ο αυτισμός είναι χωρίς αμφιβολία μια οδυνηρή κατάσταση, μια οδυνηρή εμπειρία για όλη την οικογένεια. Υπάρχουν φυσικά, εκτός από τον αυτισμό, και πολλά άλλα πολύ σοβαρά προβλήματα από τα οποία υποφέρουν πολλά παιδιά -και μερικά μάλιστα θα γεννηθούν μέσα σε αφόρητους πόνους που ίσως δεν θα μπορέσουμε ποτέ να ανακουφίσουμε. Όμως, σε όλες αυτές τις περιπτώσεις εξακολουθεί να υπάρχει πάντα εκεί ένα παιδί, ένα παιδί που δηλώνει "παρόν". Αντίθετα, ένα αυτιστικό παιδί -και μιλώ εδώ αποκλειστικά για αυτό που ονομάζεται πυρηνικός ή κλασικός αυτισμός- δεν είναι κατά κάποιο τρόπο παρόν. Nobody Nowhere ['κανείς πουθενά'] είναι ο τίτλος της αυτοβιογραφίας τής [αυτιστικής συγγραφέως] Ντόνα Ουίλιαμς (Donna Williams) που εκδόθηκε το 1992.[3]
Αυτός (γιατί συνήθως πρόκειται για ένα αγόρι τις περισσότερες φορές σε καλή φυσική κατάσταση -χωρίς να ξεχνάμε βέβαια και την πιθανότητα να συνυπάρχουν σε κάποιες περιπτώσεις και άλλα προβλήματα) δεν ανταποκρίνεται όταν επιζητούμε την προσοχή του. Δεν είναι μόνον ότι δεν μαθαίνει να μιλά παρά μόνον με πολλά χρόνια καθυστέρηση και με πολλές ελλείψεις. Είναι και το ότι δεν εκφράζει συναίσθημα, δεν επιζητεί χάδια κι αγκαλιές. Ασχολείται εμμονικά με αντικείμενα και την τακτοποίηση τους, αλλά δεν παίζει με αναγνωρίσιμο τρόπο με τα παιχνίδια του [δεν φαίνεται δηλαδή να διασκεδάζει με αυτά], και σίγουρα δεν παίζει ποτέ με τα άλλα παιδιά. Επαναλαμβάνει επίμονα κάποια πράγματα που έχετε πει. Χωρίς να τα καταλαβαίνει. Εμφανίζει θυμούς, ασυνήθιστα βίαιους, κραυγάζοντας, χτυπώντας, δαγκώνοντας, σπάζοντας. Θυμούς που εναλλάσσονται με διαστήματα ήρεμης τρυφερότητας, κάποιες φορές ίσως ακόμη και ένα χαμόγελο -που όμως δεν απευθύνεται πραγματικά σε σας. Το βαριάς μορφής σύνδρομο Ντάουν είναι επίσης μια αρκετά δυσάρεστη κατάσταση, αλλά παρ' όλες τις φυσικές και γνωστικές δυσκολίες υπάρχει εδώ ένα μικρό στοργικό παιδί. Το τρομερό με τον κλασικό αυτισμό είναι ότι το παιδί σας είναι σαν ένας ξένος. Γι' αυτό οι γονείς που οδηγούν το αυτιστικό τους παιδί μέχρι την ενηλικίωση, που δημιουργούν ένα ανθρώπινο πλάσμα ικανό για στοργή, που μπορεί να αντισταθμίζει μέχρι ενός σημείου τα ελλείμματά του, που μπορεί να ζήσει με αξιοπρέπεια και να βρει ίσως και μια ταπεινή αλλά σεβαστή εργασία, αυτοί οι γονείς φαντάζουν στα μάτια μου σαν ήρωες.
Πολλοί γονείς θα έχουν σίγουρα θυμώσει με αυτά που γράφω. "Δεν είναι καθόλου έτσι, θα σκεφτούν. Ο Πήτερ μας είναι το πιο αξιολάτρευτο μικρό αγόρι. Κατανοούμε την ανάγκη του να είναι τα πάντα τέλεια και ξέρουμε ότι δυσκολεύεται να παίξει με τα άλλα παιδιά. Είναι κρίμα που δεν μπορούμε να βγαίνουμε συχνά έξω μαζί του, γιατί αναστατώνεται και οι άνθρωποι δεν καταλαβαίνουν. Αλλά ο παππούς και η γιαγιά του τον λατρεύουν. Σύντομα θα μάθει και να μιλά. Έχει κάνει πολλές προόδους -παρόλο που είναι ένας αυτιστικός." Σίγουρα, βοηθά πολύ να έχεις μια λέξη ("αυτιστικός") για να ονομάσεις το ανεξήγητο, να μπορείς επίσης να συναντάς άλλες οικογένειες με παρόμοια προβλήματα, να έχεις τη στήριξη των κοινωνικών υπηρεσιών και των ειδικών σχολείων. Το να μεγαλώνεις ένα παιδί με βαρύ αυτισμό είναι σήμερα πιο εύκολο απ' ό,τι ήταν άλλοτε, αλλά εξακολουθεί πάντα να απαιτεί πολύ κουράγιο και μεγάλη επιμονή.
Τί γνωρίζουμε
Η Λώρα Σράιμπμαν (Laura Schreibman) διευθύνει το Πρόγραμμα Έρευνας για τον Αυτισμό τού Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας, στο Σαν Ντιέγκο. Έχοντας ασχοληθεί πολλά χρόνια με την φροντίδα και τη μελέτη αυτιστικών παιδιών και των οικογενειών τους γνωρίζει πολύ καλά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν. Το βιβλίο της είναι σίγουρα ένα από τα καλύτερα διαθέσιμα εγχειρίδια για όσους βρίσκονται κοντά σε κάποιο αυτιστικό παιδί και επιθυμούν να μάθουν περισσότερα για το πρόβλημα. Απευθύνεται κυρίως σε αυτούς που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή.
Τί γνωρίζουμε; Τί πρέπει να μάθουμε; Τί μπορούμε να ελπίζουμε; Αυτά τα ερωτήματα απασχολούν όλους όσους έχει αγγίξει ο αυτισμός, το αυτιστικό άτομο, την οικογένεια και τους φίλους τους. Η Σράιμπμαν έκανε ό,τι μπορούσε για να τους προσφέρει κάποιες απαντήσεις. Τί λοιπόν ξέρουμε; Όχι και πολλά πράγματα! Υπάρχουν βέβαια πολλοί που ισχυρίζονται ότι γνωρίζουν πάρα πολλά για τον αυτισμό, αλλά οι προτάσεις τους για το πώς μπορούμε να τον αντιμετωπίσουμε είναι τελείως ασυμβίβαστες μεταξύ τους. Και ακόμη χειρότερα, πολλοί προσφέρουν ψευδείς ελπίδες. Και όλοι αυτοί οι ειδικοί και οι ειδήμονες φιλονικούν και αλληλοαπεχθάνονται. Ποιόν λοιπόν να εμπιστευτείς; Η Σράιμπμαν περιγράφει στο βιβλίο της όλες σχεδόν τις θεωρίες που υπάρχουν, και μέχρι ποιο βαθμό η κάθε προτεινόμενη θεραπεία έχει αποδειχθεί, ή όχι, αποτελεσματική. Καταγγέλλει επίσης χωρίς περιστροφές αυτά τα οποία η ίδια θεωρεί καθαρά αποκυήματα φαντασίας, και είναι κατηγορηματική για το παρόν επίπεδο τής άγνοιάς μας.




