Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα μεταφράσεις. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα μεταφράσεις. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Ian Hacking: Αυτισμός. Τί ξέρουμε; Τί πρέπει να μάθουμε; Τί μπορούμε να περιμένουμε;

Μια συνοπτική εισαγωγή στα θέματα του αυτισμού από τον Ίαν Χάκινγκ[1]

Τίτλος πρωτοτύπου· "What is Tom saying to Maureen?". Κείμενο γραμμένο με την ευκαιρία της έκδοσης των βιβλίων "The science and fiction of autism" της Laura Schreibman και "Send in the idiots, or how we grew to understand the world" του Kamran Nazeer.[2]  *

 Donna Williams, "Το αουτσάιντερ"

 
 

    Το μυστήριο του παιδιού που είναι 'απόν'

    Ο αυτισμός είναι χωρίς αμφιβολία μια οδυνηρή κατάσταση, μια οδυνηρή εμπειρία για όλη την οικογένεια. Υπάρχουν φυσικά, εκτός από τον αυτισμό, και πολλά άλλα πολύ σοβαρά προβλήματα από τα οποία υποφέρουν πολλά παιδιά -και μερικά μάλιστα θα γεννηθούν μέσα σε αφόρητους πόνους που ίσως δεν θα μπορέσουμε ποτέ να ανακουφίσουμε. Όμως, σε όλες αυτές τις περιπτώσεις εξακολουθεί να υπάρχει πάντα εκεί ένα παιδί, ένα παιδί που δηλώνει "παρόν". Αντίθετα, ένα αυτιστικό παιδί -και μιλώ εδώ αποκλειστικά για αυτό που ονομάζεται πυρηνικός ή κλασικός αυτισμός- δεν είναι κατά κάποιο τρόπο παρόν. Nobody Nowhere ['κανείς πουθενά'] είναι ο τίτλος της αυτοβιογραφίας τής [αυτιστικής συγγραφέως] Ντόνα Ουίλιαμς (Donna Williams) που εκδόθηκε το 1992.[3] 

    Αυτός (γιατί συνήθως πρόκειται για ένα αγόρι τις περισσότερες φορές σε καλή φυσική κατάσταση -χωρίς να ξεχνάμε βέβαια και την πιθανότητα να συνυπάρχουν σε κάποιες περιπτώσεις και άλλα προβλήματα) δεν ανταποκρίνεται όταν επιζητούμε την προσοχή του. Δεν είναι μόνον ότι δεν μαθαίνει να μιλά παρά μόνον με πολλά χρόνια καθυστέρηση και με πολλές ελλείψεις. Είναι και το ότι δεν εκφράζει συναίσθημα, δεν επιζητεί χάδια κι αγκαλιές. Ασχολείται εμμονικά με αντικείμενα και την τακτοποίηση τους, αλλά δεν παίζει με αναγνωρίσιμο τρόπο με τα παιχνίδια του [δεν φαίνεται δηλαδή να διασκεδάζει με αυτά], και σίγουρα δεν παίζει ποτέ με τα άλλα παιδιά. Επαναλαμβάνει επίμονα κάποια πράγματα που έχετε πει. Χωρίς να τα καταλαβαίνει. Εμφανίζει θυμούς, ασυνήθιστα βίαιους, κραυγάζοντας, χτυπώντας, δαγκώνοντας, σπάζοντας. Θυμούς που εναλλάσσονται με διαστήματα ήρεμης τρυφερότητας, κάποιες φορές ίσως ακόμη και ένα χαμόγελο -που όμως δεν απευθύνεται πραγματικά σε σας. Το βαριάς μορφής σύνδρομο Ντάουν είναι επίσης μια αρκετά δυσάρεστη κατάσταση, αλλά παρ' όλες τις φυσικές και γνωστικές δυσκολίες υπάρχει εδώ ένα μικρό στοργικό παιδί. Το τρομερό με τον κλασικό αυτισμό είναι ότι το παιδί σας είναι σαν ένας ξένος. Γι' αυτό οι γονείς που οδηγούν το αυτιστικό τους παιδί μέχρι την ενηλικίωση, που δημιουργούν ένα ανθρώπινο πλάσμα ικανό για στοργή, που μπορεί να αντισταθμίζει μέχρι ενός σημείου τα ελλείμματά του, που μπορεί να ζήσει με αξιοπρέπεια και να βρει ίσως και μια ταπεινή αλλά σεβαστή εργασία, αυτοί οι γονείς φαντάζουν στα μάτια μου σαν ήρωες.

    Πολλοί γονείς θα έχουν σίγουρα θυμώσει με αυτά που γράφω. "Δεν είναι καθόλου έτσι, θα σκεφτούν. Ο Πήτερ μας είναι το πιο αξιολάτρευτο μικρό αγόρι. Κατανοούμε την ανάγκη του να είναι τα πάντα τέλεια και ξέρουμε ότι δυσκολεύεται να παίξει με τα άλλα παιδιά. Είναι κρίμα που δεν μπορούμε να βγαίνουμε συχνά έξω μαζί του, γιατί αναστατώνεται και οι άνθρωποι δεν καταλαβαίνουν. Αλλά ο παππούς και η γιαγιά του τον λατρεύουν. Σύντομα θα μάθει και να μιλά. Έχει κάνει πολλές προόδους -παρόλο που είναι ένας αυτιστικός."  Σίγουρα, βοηθά πολύ να έχεις μια λέξη ("αυτιστικός") για να ονομάσεις το ανεξήγητο, να μπορείς επίσης να συναντάς άλλες οικογένειες με παρόμοια προβλήματα, να έχεις τη στήριξη των κοινωνικών υπηρεσιών και των ειδικών σχολείων. Το να μεγαλώνεις ένα παιδί με βαρύ αυτισμό είναι σήμερα πιο εύκολο απ' ό,τι ήταν άλλοτε, αλλά εξακολουθεί πάντα να απαιτεί πολύ κουράγιο και μεγάλη επιμονή. 

    Τί γνωρίζουμε

    Η Λώρα Σράιμπμαν (Laura Schreibman) διευθύνει το Πρόγραμμα Έρευνας για τον Αυτισμό τού Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας, στο Σαν Ντιέγκο. Έχοντας ασχοληθεί πολλά χρόνια με την φροντίδα και τη μελέτη αυτιστικών παιδιών και των οικογενειών τους γνωρίζει πολύ καλά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν. Το βιβλίο της είναι σίγουρα ένα από τα καλύτερα διαθέσιμα εγχειρίδια για όσους βρίσκονται κοντά σε κάποιο αυτιστικό παιδί και επιθυμούν να μάθουν περισσότερα για το πρόβλημα. Απευθύνεται κυρίως σε αυτούς που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή. 

    Τί γνωρίζουμε; Τί πρέπει να μάθουμε; Τί μπορούμε να ελπίζουμε; Αυτά τα ερωτήματα απασχολούν όλους όσους έχει αγγίξει ο αυτισμός, το αυτιστικό άτομο, την οικογένεια και τους φίλους τους. Η Σράιμπμαν έκανε ό,τι μπορούσε για να τους προσφέρει κάποιες απαντήσεις. Τί λοιπόν ξέρουμε; Όχι και πολλά πράγματα! Υπάρχουν βέβαια πολλοί που ισχυρίζονται ότι γνωρίζουν πάρα πολλά για τον αυτισμό, αλλά οι προτάσεις τους για το πώς μπορούμε να τον αντιμετωπίσουμε είναι τελείως ασυμβίβαστες μεταξύ τους. Και ακόμη χειρότερα, πολλοί προσφέρουν ψευδείς ελπίδες. Και όλοι αυτοί οι ειδικοί και οι ειδήμονες φιλονικούν και αλληλοαπεχθάνονται. Ποιόν λοιπόν να εμπιστευτείς; Η Σράιμπμαν περιγράφει στο βιβλίο της όλες σχεδόν τις θεωρίες που υπάρχουν, και μέχρι ποιο βαθμό η κάθε προτεινόμενη θεραπεία έχει αποδειχθεί, ή όχι, αποτελεσματική. Καταγγέλλει επίσης χωρίς περιστροφές αυτά τα οποία η ίδια θεωρεί καθαρά αποκυήματα φαντασίας, και είναι κατηγορηματική για το παρόν επίπεδο τής άγνοιάς μας. 

Δέκα ψευδείς μύθοι της σύγχρονης ψυχιατρικής

    Ελεύθερη μεταγραφή αποσπασμάτων άρθρου του Πήτερ Γκότζσε [Peter Gøtzsche], καθηγητού κλινικής έρευνας στο Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης και επικεφαλής μέχρι το 2018 του ανεξάρτητου κέντρου ερευνών Nordic Cochrane Centre. Τίτλος πρωτοτύπου κειμένου: "Psychiatry gone astray".[1] 

Μύθος 1: Οι ψυχικές παθήσεις οφείλονται σε χημικές ανισορροπίες στον εγκέφαλο των πασχόντων
Μύθος 2: Η διακοπή των αντικαταθλιπτικών δεν δημιουργεί κανένα πρόβλημα
Μύθος 3: Η χορήγηση ψυχοτρόπων φαρμάκων σε ψυχικά πάσχοντες δεν διαφέρει σε τίποτα με τη χορήγηση ινσουλίνης σε διαβητικούς
Μύθος 4: Τα ψυχοτρόπα φάρμακα μειώνουν τον αριθμό των χρόνιων ψυχικά πασχόντων
Μύθος 5: Τα αντικαταθλιπτικά δεν προκαλούν αυτοκτονικές συμπεριφορές σε παιδιά και εφήβους
Μύθος 6: Τα αντικαταθλιπτικά δεν έχουν παρενέργειες
Μύθος 7: Τα αντικαταθλιπτικά δεν δημιουργούν εξάρτηση
Μύθος 8: Ο επιπολασμός της κατάθλιψης έχει αυξηθεί κατά πολύ
Μύθος 9: Το κύριο πρόβλημα δεν είναι η υπερσυνταγογράφηση ψυχοφαρμάκων, αλλά η υποσυνταγογράφηση τους
Μύθος 10: Τα αντιψυχωτικά προλαβαίνουν τις εγκεφαλικές βλάβες


Ο στρεβλός δρόμος της ψυχιατρικής

    [...]

Μύθος 1:
"Οι ψυχικές παθήσεις οφείλονται σε 'χημικές ανισορροπίες' στον εγκέφαλο των πασχόντων"


    Οι περισσότεροι πάσχοντες το έχουν ακούσει πολλές φορές αυτό, αλλά πρόκειται αναμφίβολα για μεγάλο λάθος. Στην πραγματικότητα, δεν έχουμε ιδέα για τις αλληλεπιδράσεις ψυχοκοινωνικών συνθηκών, βιοχημικών διεργασιών, νευρωνικών υποδοχέων και δικτύων που ενδεχομένως οδηγούν σε ψυχικές παθήσεις, και οι θεωρίες σύμφωνα με τις οποίες οι πάσχοντες από κατάθλιψη έχουν έλλειψη σεροτονίνης και οι πάσχοντες από σχιζοφρένεια υπερπλεόνασμα ντοπαμίνης έχουν καταρριφθεί εδώ και πάρα πολύ καιρό.

    Είναι εξαιρετικά άσχημο να μεταδίδεται στους πάσχοντες αυτό το ψευδές μήνυμα, όταν μάλιστα τα ερευνητικά δεδομένα αποδεικνύουν ακριβώς το αντίθετο: Τη στιγμή που ξεκινά μια ψυχική διαταραχή δεν υπάρχει καμιά απολύτως χημική ανισορροπία στον εγκέφαλο των πασχόντων. Όταν όμως η πάθηση αντιμετωπισθεί με φάρμακα τότε μπορεί, πράγματι, να προκληθεί εξαιτίας των φαρμάκων "χημική ανισορροπία", μια κατάσταση που είναι τεχνητή και ενάντια στην οποία ο εγκέφαλος προσπαθεί να αμυνθεί.

Γιατί οι "αντι-εξουσιαστές" διαγνώσκονται ψυχικά ασθενείς (Bruce Levine)

    Ένα άρθρο[1] του Αμερικανού ψυχολόγου Μπρους Λεβίν [2]


    Κατά τη διάρκεια της επαγγελματικής μου σταδιοδρομίας συνάντησα ως ψυχολόγος εκατοντάδες ανθρώπους στους οποίους προηγουμένως άλλοι επαγγελματίες είχαν διαγνώσει "εναντιωματική προκλητική διαταραχή", "διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας", "αγχώδη διαταραχή" ή κάποια άλλη ψυχική ασθένεια, και είναι εντυπωσιακό να δει κανείς πόσο τα άτομα που είχαν διαγνωσθεί με αυτόν τον τρόπο ήταν κατά βάση αντιεξουσιαστές και πόσο αυτοί που τους είχαν διαγνώσει δεν ήταν καθόλου.


    Οι αντι-εξουσιαστές πριν πάρουν στα σοβαρά την όποια αρχή, την όποια εξουσία, εξετάζουν αν είναι έγκυρη και θεμιτή. Η αξιολόγηση των αρχών βασίζεται στην εκτίμηση τού κατά πόσο αυτές κατέχουν όντως το θέμα για το οποίο ομιλούν, είναι ειλικρινείς και ενδιαφέρονται πραγματικά για τους ανθρώπους στους οποίους απευθύνονται. Και όταν οι αντιεξουσιαστές αντιληφθούν ότι η εξουσία δεν νομιμοποιείται, τότε αντιδρούν και αντιστέκονται, κάποτε με τρόπο επιθετικό, κάποτε με τρόπο παθητικο-επιθετικό, κάποτε συνετά και κάποτε όχι.

    Στις Ηνωμένες Πολιτείες, προς λύπη πολλών ακτιβιστών, φαίνεται να υπάρχει μόνον ένας μικρός αριθμός αντιεξουσιαστών. Αυτό συμβαίνει, ίσως, επειδή πολλοί άνθρωποι με αντιεξουσιαστική νοοτροπία και χαρακτήρα ψυχιατρικοποιούνται σήμερα από πολύ νωρίς, και αναγκάζονται να παίρνουν φάρμακα πριν προλάβουν να αποκτήσουν πολιτική συνείδηση απέναντι στις αρχές και τους καταπιεστικούς θεσμούς της κοινωνίας.


Γιατί οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας διαγνώσκουν ψυχικές ασθένειες στους αντιεξουσιαστές


    Για να γίνει κάποιος αποδεκτός σε μια ανώτατη σχολή, σε μια ιατρική σχολή, για να αποκτήσει ένα διδακτορικό, για να γίνει τελικά ψυχολόγος ή ψυχίατρος οφείλει να υπερπηδήσει πολλά εμπόδια, επιδεικνύοντας προσαρμοστικότητα, συμμόρφωση στις απαιτήσεις των αρχών και στις "αυθεντίες", ακόμη και εάν τρέφει ελάχιστη εκτίμηση γι' αυτές. Ο τρόπος επιλογής και η διαδικασία απόκτησης επαγγελματικών δεξιοτήτων στο χώρο της ψυχικής υγείας είναι τέτοια που τείνει να εξοβελίσει τα άτομα αντιεξουσιαστικής νοοτροπίας. Έχοντας περάσει μια δεκαετία της ζωής μου στην ανώτατη εκπαίδευση γνωρίζω πολύ καλά ότι τα πτυχία και τα διπλώματα είναι κατά κύριο λόγο πιστοποιητικά συμμόρφωσης. Όσοι είχαν μια μακρά περίοδο σπουδών έζησαν αναγκαστικά για πολλά χρόνια μέσα σε ένα περιβάλλον που απαιτούσε συνεχή και συστηματική συμμόρφωση στις απαιτήσεις των αρχών. Έτσι για πολλούς κατόχους διδακτορικών, οι άνθρωποι που δεν τους μοιάζουν, οι άνθρωποι που δεν συμμορφώνονται εύκολα και αντιδρούν, φαίνεται να ανήκουν σε έναν άλλο κόσμο, ένα κόσμο που χρήζει "διάγνωσης".

Bruce Levine: Η "επιδημία ψυχικών διαταραχών", ή γιατί αυξάνονται οι ψυχιατρικές διαγνώσεις

Επιλογή αποσπασμάτων από το άρθρο του Αμερικανού ψυχολόγου

Bruce E. Levine[1]: "Living in America will drive you insane --literally"[2].

Επιλογή αποσπασμάτων / μεταγραφή: Σ. Κ. 

     Η μεγάλη αύξηση των ψυχιατρικών διαταραχών την οποίαν καταγράφουν τις τελευταίες δεκαετίες οι επιδημιολογικές μελέτες στις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες οφείλεται κατά μεγάλο μέρος στην ψυχιατρικοποίηση των φυσιολογικών συμπεριφορών (όπως το πένθος), στην υπερδιάγνωση και στην αδικαιολόγητη ή παρατεταμένη συνταγογράφηση ψυχιατρικών φαρμάκων που μετατρέπουν μεσοπρόθεσμα τα ήπια και πρόσκαιρα ψυχολογικά προβλήματα (π.χ. μια ήπια δυσθυμία) σε χρόνιες ψυχιατρικές ασθένειες, όπως υποστηρίζει ο Robert Whitaker.
    Η αύξηση των ψυχιατρικών διαταραχών σχετίζεται επίσης με την αύξηση των οικονομικών και κοινωνικών πιέσεων: Η ψυχική ασθένεια, επισημαίνει ο Μπρους Λεβιν (υιοθετώντας και επαναδιατυπώνοντας τον λόγο των αντιψυχιατρικών κινημάτων στις δεκαετίες του 1960 και 1970) μπορεί να ιδωθεί, όταν έχουν πάψει να λειτουργούν οι συλλογικές αντιστάσεις, ως μια μορφή μοναχικής αντίστασης, μοναχικής εξέγερσης στις πιέσεις και στους οικονομικούς και κοινωνικούς καταναγκασμούς. Οι ψυχικές ασθένειες αυξάνονται επειδή αυξάνεται ο αριθμός των ανθρώπων που εξεγείρονται ατομικά (και απελπισμένα) ενάντια στην ολοένα και εντονότερη απανθρωπιά και αλλοτρίωση της σύγχρονης κοινωνίας. 
    Κατά συνέπεια, μια άξια λόγου "θεραπεία" δεν είναι αυτή που στοχεύει στην "επιδιόρθωση" και την προσαρμογή των ατόμων στις υπάρχουσες καταπιεστικές συνθήκες, αλλά αυτή που στοχεύει στην ενδυνάμωση της ελπίδας και της πίστης στις συλλογικές διεκδικητικές και πολιτικοποιημένες δράσεις. Δεν υπάρχει έγκυρη θεραπεία, έλεγε η ο Ντέιβιντ Κούπερ, "αν δεν συνεπάγεται πολιτική συνειδητοποίηση που με τη σειρά της τοποθετεί στη σφαίρα του παραλόγου κάθε προβληματισμό που τίθεται με προσωπικούς όρους": "Το ψυχολογικό είναι πολιτικό!"

Έντβαρντ Μουνκ, "Εργάτες που επιστρέφουν από τη δουλειά", 1913/1914
Μουσείο Μουνκ, Όσλο [Munchmuseet]

    • Επιδημιολογικά στοιχεία

    • Η αμφισβήτηση της κυρίαρχης ψυχιατρικής και του DSM

    • Robert Whitaker: "Η ανατομία μιας επιδημίας" 

    • Η ψυχική ασθένεια ως μορφή μοναχικής ανταρσίας 

* * * *

    H Μάρσια Έιντζελ (Marcia Angell), πρώην αρχισυντάκτρια της ιατρικής επιθεώρησης New England Journal of Medicine, στο άρθρο της "Γιατί η επιδημία ψυχικών ασθενειών;" που δημοσιεύτηκε το 2011[3], κατήγγειλε την ανεξέλεγκτη υπερδιάγνωση των ψυχικών διαταραχών, την παθολογικοποίηση φυσιολογικών συμπεριφορών, τη διαφθορά της ψυχιατρικής από τις μεγάλες φαρμακευτικές εταιρείες και τις νοσογόνες, καταστροφικές επιπτώσεις των ίδιων των ψυχιατρικών φαρμάκων.

    Ο "διαγνωστικός επεκτατισμός" και η πολιτική των φαρμακευτικών βιομηχανιών αναμφίβολα ευθύνονται κατά μεγάλο μέρος γι' αυτήν την "επιδημία", υπάρχουν ωστόσο και άλλες αιτίες τις οποίες θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας για να εξηγήσουμε τη μεγάλη εξάπλωση των ψυχικών διαταραχών στις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες.

    Σύμφωνα με δημοσκόπηση το 2013 της εταιρείας Γκάλοπ, το 70% των Αμερικανών απεχθανόταν το επάγγελμα που έκανε, ή το είχε ήδη εγκαταλείψει. Μπορεί σήμερα η ζωή να μην είναι γενικά χειρότερη απ' ό,τι ήταν πριν μια γενιά, όμως η πίστη μας μέχρι πρόσφατα στον μύθο της "συνεχούς προόδου" είχε αυξήσει υπέρμετρα τις ελπίδες μας για μια ολοένα και καλύτερη ζωή, με αποτέλεσμα να βιώνουμε σήμερα την οριστική διάψευση των προσδοκιών μας και την απογοήτευση που αυτή συνεπάγεται.

    Για πολλούς από μας, η κοινωνία έχει γίνει, και γίνεται ολοένα και περισσότερο, αλλοτριωτική, αποξενωτική και παράλογη. Η εξασφάλιση ενός μισθού στο τέλος του μήνα απαιτεί ολοένα και περισσότερα διπλώματα, περισσότερες "πιστοποιήσεις κατάρτισης", περισσότερη συμμόρφωση, περισσότερες υποκλίσεις, ταπεινώσεις και προσβολές, περισσότερη υποκρισία και απώλεια της γνησιότητάς μας. Αγανακτούμε με όλα αυτά και θέλουμε να επαναστατήσουμε, αλλά δυστυχώς πολλοί από μας έχουν χάσει πια κάθε ελπίδα πως θα μπορούσαν μια μέρα να ξεφύγουν από τους κοινωνικούς και οικονομικούς καταναγκασμούς, πως θα μπορούσε μια μέρα ο πολιτικός ακτιβισμός να επιφέρει ριζικές αλλαγές στην κοινωνία που ζούμε. Έτσι, πολλοί από εμάς, ιδιαίτερα πολλοί νέοι άνθρωποι επαναστατούν με τον τρόπο που έχουμε συνηθίσει να αποκαλούμε, που μας έχουν μάθει να αποοκαλούμε "ψυχική ασθένεια". [...]

Ο μύθος των ψυχιατρικών φαρμάκων. Μια συνέντευξη της Joanna Moncrieff στον Will Hall

Ένας διάλογος[1] ανάμεσα στη Βρετανίδα ψυχίατρο Joanna Moncrieff[2] και τον Αμερικανό ακτιβιστή Will Hall[3]


    Τα ψυχιατρικά φάρμακα, λέει η Joanna Moncieff, είναι ψυχοδραστικές χημικές ουσίες ξένες προς το σώμα που επιδρούν στο κεντρικό νευρικό σύστημα και μεταβάλουν τη συνειδησιακή κατάσταση του ατόμου, τις γνωστικές και συναισθηματικές λειτουργίες και τη συμπεριφορά του, με όλους τους κινδύνους και τις παρενέργειες που αυτό συνεπάγεται.  

    Κάποιες φορές, ίσως, είναι χρήσιμο να καταφύγει κανείς σ' αυτά για ένα σύντομο χρονικό διάστημα, και κάποιοι άνθρωποι μπορεί να βρίσκουν προτιμότερη την τεχνητή κατάσταση που τα φάρμακα επιφέρουν από την αρχική νοητική και συναισθηματική τους οδύνη και δυσφορία - κι αυτό είναι απόλυτα σεβαστό δικαίωμά τους. Είναι όμως αναγκαίο να γίνει κατανοητό ότι τα ψυχοφάρμακα δεν θεραπεύουν, δεν καταπολεμούν και δεν αντιστρέφουν μια υποτιθέμενη υποκείμενη παθολογική (βιολογική) διαδικασία. Η δράση τους είναι αποκλειστικά και μόνο κατασταλτική ή διεγερτική. Οι ψευδαισθήσεις και οι παραληρηματικές ιδέες, για παράδειγμα, ενδεχομένως υποχωρούν με τα νευροληπτικά, αλλά αυτό γίνεται λόγω της γενικευμένης ελάττωσης της διανοητικής δραστηριότητας, του περιορισμού της συναισθηματικής απόκρισης, της βούλησης και της κινητικότητας που συνεπάγεται πάντα η λήψη τους[4], είτε τα λαμβάνουν πάσχοντες είτε υγιείς εθελοντές.

    Κατά συνέπεια, ονομασίες που υπονοούν μια "νοσοειδική" δράση, όπως "αντιψυχωτικά", "αντικαταθλιπτικά", "σταθεροποιητές της διάθεσης", όλοι αυτοί οι όροι είναι απολύτως αυθαίρετοι, παραπλανητικοί και καταχρηστικοί -ευφυείς στρατηγικές επινοήσεις των μηχανισμών μάρκετινγκ της φαρμακευτικής βιομηχανίας.

Τζέικομπ Λώρενς, "Καταστολή" (λεπτομέρεια)
 • • • • •

   Ενότητες της συνέντευξης: 
• Η χλωροπρομαζίνη και τα "αντιψυχωτικά" 
• Το λίθιο και οι "σταθεροποιητές της διάθεσης" 
• Η ψυχιατρικοποίηση της νεανικής ηλικίας και η ιδέα της "πρώιμης παρέμβασης στην ψύχωση" 
• • • • •

  Η χλωροπρομαζίνη και τα αντι-ψυχωτικά


    Will Hall (W.H.): Πώς καταλήξατε σ' αυτήν την κριτική για τα ψυχοφάρμακα θέση σας;

    Joanna Moncrieff (J.M.): Όταν ξεκίνησα να εργάζομαι στα ψυχιατρικά νοσοκομεία, σχεδόν όλοι οι ασθενείς έπαιρναν τουλάχιστον ένα φάρμακο. Η χορήγηση φαρμάκων δεν μου φαινόταν να βελτιώνει σημαντικά την κατάσταση τους και, επιπλέον, προξενούσε πολλές δυσάρεστες παρενέργειες. Οι άλλοι γιατροί όμως έβλεπαν τα πράγματα διαφορετικά και πίστευαν πως οι ασθενείς τους πήγαιναν πολύ καλύτερα εξαιτίας των ψυχοφαρμάκων. Αυτό με έσπρωξε να ερευνήσω το θέμα και να μάθω περισσότερα.

    W.H.: Και τί ανακαλύψατε;

    J.M.: Πριν τη δεκαετία του 1950, οι ψυχίατροι δεν θεωρούσαν ότι τα φάρμακα καταπολεμούσαν ένα υποκείμενο ουσιαστικό πρόβλημα. Σταδιακά όμως οι απόψεις άλλαξαν ριζικά. Οι γιατροί άρχισαν να πιστεύουν ότι τα φάρμακα είχαν πράγματι τη δυνατότητα να αναστρέψουν την ψυχωτική διεργασία και να επαναφέρουν τους ανθρώπους στην προτέρα φυσιολογική τους κατάσταση. Μόνο που δεν υπήρχε καμιά απόδειξη για κάτι τέτοιο!

    W.H.: Θα μπορούσαμε δηλαδή να πούμε ότι η χλωροπρομαζίνη (Largactil) δεν ήταν μια και τόσο καινοτόμος ανακάλυψη, αφού κατ' ουσίαν δεν επρόκειτο παρά για ένα ακόμη ηρεμιστικό; [ένα "μείζον ηρεμιστικό", όπως λέγανε παλαιότερα] 

    J.M.: Έτσι ακριβώς είναι, και άλλωστε οι πρώτοι γιατροί που συνταγογράφησαν την χλωροπρομαζίνη το αναγνώριζαν αυτό ανεπιφύλακτα. Στα κείμενά τους παραδέχονταν πως η χλωροπρομαζίνη δεν περιορίζεται μόνο στο να καταπραΰνει τους πάσχοντες και να τους οδηγεί στον ύπνο, αλλά επιβραδύνει γενικότερα τον οργανισμό και προκαλεί μια κατάσταση ψυχικής αδιαφορίας. Τα μέχρι τότε χορηγούμενα βαρβιτουρικά προκαλούσαν ισχυρή υπνηλία. Και σε σύγκριση με αυτά, η χλωροπρομαζίνη αποτελούσε σίγουρα μεγάλη πρόοδο, αλλά οι παλαιότεροι ψυχίατροι αντιλαμβανόταν επίσης ότι η λήψη της προκαλούσε μια αφύσικη νευρολογική κατάσταση: Δεν ανέστρεφε μια [υποτιθέμενη] υποκείμενη παθολογική διαδικασία. Βέβαια, με την πάροδο του χρόνου η αρχική αυτή θέση παραμερίστηκε και η ψυχιατρική άρχισε πλέον να πιστεύει ότι η χλωροπρομαζίνη ήταν πράγματι ένα "αντι-ψυχωτικό" φάρμακο, ένα φάρμακο που μπορούσε με κάποιο τρόπο να αντιστρέψει  τις διαδικασίες που οδηγούσαν στην ψύχωση.

    W.H.: Τα λεγόμενα "αντιψυχωτικά" δεν είναι λοιπόν παρά ηρεμιστικά φάρμακα που επιδρούν στις ανώτερες λειτουργίες τους εγκεφάλου: Τα κίνητρα εξασθενούν και οι άνθρωποι γίνονται απαθείς. Προσωπικά έχω πάρει αντιψυχωτικά: trilafon (περφαιναζίνη), navane (θειοθιξένη), mellaril (θειοριδαζίνη). Θυμάμαι πως είχα γίνει ληθαργικός, αισθανόμουν απών, ζαλισμένος, με ένα πέπλο ομίχλης να τυλίγει το μυαλό μου. Πηγαινοερχόμουν ή έμεινα όρθιος και ακίνητος για πολύ ώρα, έπειτα καθόμουν και κοίταζα τηλεόραση απαθής.

Η κατάθλιψη και ο μύθος της σεροτονίνης • Η ψευδο-επιστημονική "θεωρία της χημικής ανισορροπίας" (Joanna Moncrieff)

Μια επιστημονικά αστήρικτη θεωρία που εξακολουθεί να προωθείται με κάθε τρόπο προς χάριν των συμφερόντων της φαρμακευτικής βιομηχανίας


Ελεύθερη μεταγραφή άρθρου της Βρετανίδας ψυχιάτρου και ιδρυτικού μέλους
του Δικτύου Κριτικής Ψυχιατρικής Joanna Moncrieff (Τζοάννα Μόνκριφ).

Τίτλος πρωτοτύπου: The Chemical Imbalance Theory of Depression: 
still promoted but still unfounded [1] 
Μετάφραση / Μεταγραφή: Χρήστος Μπελόπουλος

• • • • •

    Ο μύθος της σεροτονίνης


   Μεταξύ των ειδικών είναι όλο και πιο συχνές τα τελευταία χρόνια οι επιστημονικές αντιπαραθέσεις και οι έντονες συζητήσεις σχετικά με την ορθότητα ή μη της περίφημης "θεωρίας της χημικής ανισορροπίας" [σύμφωνα με την οποία η κατάθλιψη οφείλεται σε χαμηλά επίπεδα ή σε μειωμένη δραστηριότητα ορισμένων χημικών ουσιών, και συγκεκριμένα της σεροτονίνης, στον εγκέφαλο των πασχόντων]. Εντούτοις, η κοινή γνώμη, όπως άλλωστε και πολλοί επαγγελματίες της ψυχικής υγείας, έχοντας για αρκετές δεκαετίες βομβαρδιστεί συνεχώς με τα περί χημικής ανισορροπίας δημοσιεύματα, έχει σε μεγάλο βαθμό πεισθεί ότι πρόκειται δήθεν για μια αδιαμφισβήτητη και απόλυτα τεκμηριωμένη επιστημονικά θεωρία αποδεκτή από το σύνολο των ειδημόνων. Δεν είναι, λοιπόν, καθόλου σπάνιο να ακούσουμε κάποιον να μας λέει ότι "αιτία" της πεσμένης διάθεσης του είναι κάποια χημική ανισορροπία στον εγκέφαλό του, ανισορροπία που θα μπορούσε γρήγορα [όπως τον έχουνε πείσει] να "αποκατασταθεί" με τη βοήθεια "αντικαταθλιπτικών" φαρμάκων.

    Η [διατυπωμένη στις αρχές της δεκαετίας του 1960] υπόθεση περί χημικής ανισορροπίας υιοθετήθηκε από τη φαρμακευτική βιομηχανία και προωθήθηκε [ιδιαίτερα από τα τέλη της δεκαετίας του 1980 και μετά] με κάθε τρόπο από τον προπαγανδιστικό μηχανισμό της με την ενεργή αποδοχή και στήριξη του ιατρικού επαγγέλματος: Γενικοί γιατροί και ψυχίατροι σε δημοφιλείς ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκπομπές δεν παύουν να επαναλαμβάνουν με κάθε ευκαιρία στο κοινό τους ότι "αιτία της κατάθλιψης είναι κάποια χημική ανισορροπία στον εγκέφαλο οφειλόμενη σε έλλειψη σεροτονίνης".

"Ο γέρος κιθαριστής"
Πάμπλο Πικάσσο (1903)
    Η γενικευμένη διάδοση της αντίληψης αυτής δεν ήταν φυσικά έργο μόνον μιας μικρής και χωρίς ηθικούς ενδοιασμούς ομάδας ανθρώπων επιφορτισμένων με την προώθηση των συμφερόντων της φαρμακευτικής βιομηχανίας, όπως θέλει να πιστεύει [προσπαθώντας να περισώσει το κύρος του ψυχιατρικού επαγγέλματος ο ονομαστός Αμερικανός ψυχίατρος και καθηγητής ψυχιατρικής στα Πανεπιστήμια Συρακουσών και Ταφτς] Ρόναλντ Πάις (Ronald Pies).  Για παράδειγμα, σε πληροφοριακό φυλλάδιο για την κατάθλιψη που απευθύνει στα μέλη της η ίδια η Αμερικανική Ψυχιατρική Εταιρεία διαβάζουμε ότι "η απορρύθμιση των επιπέδων της σεροτονίνης και την νοραδρεναλίνης στον εγκέφαλο φαίνεται πως συμβάλλει στην ανάπτυξη συμπτωμάτων κατάθλιψης και ότι, κατά συνέπεια, τα αντικαταθλιπτικά θα μπορούσαν να συνταγογραφούνται για να επαναφέρουν τις τιμές των παραπάνω νευροδιαβιβαστών σε φυσιολογικά επίπεδα". Παρομοίως, σε σχετικό πληροφοριακό έντυπο του βρετανικού Βασιλικού Κολλεγίου των Ψυχιάτρων [της βρετανικής δηλαδή ψυχιατρικής εταιρείας] το οποίο απευθύνεται στο ευρύτερο κοινό  αναφέρεται ρητά ότι τα αντικαταθλιπτικά δρουν αυξάνοντας τη δραστηριότητα ορισμένων χημικών ουσιών στον εγκέφαλο, και ότι η σεροτονίνη και η νοραδρεναλίνη είναι οι νευροδιαβιβαστές εκείνοι που εμπλέκονται περισσότερο στην κατάθλιψη.

  Για να δώσουμε όμως και κάποιο δίκαιο και στον Πάις, είναι αλήθεια πως τα τελευταία χρόνια αρκετοί ονομαστοί ψυχίατροι προσπάθησαν πράγματι να διαχωρίσουν τη θέση τους, να πάρουν δηλαδή αποστάσεις από τη θεωρία περί χημικής ανισορροπίας στην κατάθλιψη, αναγνωρίζοντας ότι δεν υπάρχουν και δεν υπήρξαν ποτέ, επαρκή και αδιαμφισβήτητα ερευνητικά δεδομένα που να μπορούν να στηρίξουν την υπόθεση αυτή.

Το ψυχολογικό είναι πολιτικό (Joanna Moncrieff)

«Η έννοια της "ψυχικής ασθένειας" είναι απόλυτα χρήσιμη στο σύστημα, επειδή    
προσφέρει μια βολική και πρακτική δικαιολογία για έλεγχο και εγκλεισμό,    
συμπληρώνοντας έτσι το σύστημα της ποινικής δικαιοσύνης.»    

(Ελεύθερη απόδοση άρθρου της Βρετανίδας ψυχιάτρου -και ιδρυτικού μέλους του "Δικτύου Κριτικής Ψυχιατρικής"- Joanna Moncrieff [Τζοάννα Μόνκριφ] που δημοσιεύτηκε τον Μάρτιο του 2014 στο περιοδικό The Occupied Times of London: "The Psychological is Political".)
 Χρήστος Μπελόπουλος  
 • • • • •

"Οι τρελλές της Σαλπετριέρης" (1857)
Λιθογραφία του Αρμάν Γκωτιέ (Armand Gautier)

   • Μια διπλή στρατηγική που αποσκοπεί στην επέκταση του καταναλωτισμού και στην ενίσχυση του ελέγχου βρίσκεται στην καρδιά του νεοφιλελεύθερου προτάγματος. Καταναλωτισμός και έλεγχος είναι οι δύο όψεις του ιδίου νομίσματος.

    Οι άνθρωποι ενθαρρύνονται να επιθυμούν και να επιδιώκουν μια ολοένα και περισσότερο επιδεικτική κατανάλωση, έχοντας πάντα ως πρότυπο και παράδειγμα προς μίμηση τον πολυτελή τρόπο διαβίωσης της ελίτ των διασημοτήτων που κατά κόρον διαφημίζεται από τα μέσα ενημέρωσης και προβάλλεται καθημερινά στις τηλεοπτικές οθόνες όλου του κόσμου. Έτσι, τα ψώνια (το σόπινγκ) που ήταν κάποτε απλώς το μέσο για την επίτευξη ενός σκοπού, έχει γίνει σήμερα η κατεξοχήν αγαπημένη ενασχόληση των Βρετανών κατά τον ελεύθερο χρόνο τους. Την ίδια ώρα, εξαιτίας της μεταφοράς των βιομηχανικών δραστηριοτήτων σε περιοχές χαμηλού εργατικού κόστους, όλο και περισσότεροι άνθρωποι αποκλείονται από την αγορά εργασίας (κάποιες φορές μάλιστα για πάντα), ενώ κάποιοι άλλοι αναγκάζονται να απασχολούνται σε δουλειές κακοπληρωμένες χωρίς προοπτική εξέλιξης. Μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού δεν έχει πλέον καμιά δυνατότητα να προσεγγίσει τον διαφημιζόμενο από τα μέσα ενημέρωσης "ιδανικό" πολυτελή (λάιφ στάιλ) τρόπο ζωής παρά μόνον καταφεύγοντας σε παράνομα μέσα. Μια κοινωνία με μεγάλες ανισότητες, όπως η δική μας, εξωθεί έτσι τους ανθρώπους να παραβιάσουν τον νόμο -όπως άλλωστε έδειξαν με δραματικό τρόπο και οι ταραχές που ξέσπασαν στο Λονδίνο και σε άλλες πόλεις της Βρετανίας το καλοκαίρι του 2011.
* * *
    • Ο νεοφιλελευθερισμός απαιτεί εκτεταμένους μηχανισμούς κοινωνικού ελέγχου για να αστυνομεύει τις καταστάσεις παρανομίας και κοινωνικού κατακερματισμού που οι ίδιες οι πολιτικές του αναπόφευκτα επιφέρουν.

    Σε πολλές δυτικές χώρες, και ιδιαίτερα στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο αριθμός των ατόμων που βρίσκονται στις φυλακές έχει αυξηθεί σημαντικά: Το 2011, το 0,7% του πληθυσμού των Ηνωμένων Πολιτειών ήταν στις φυλακές, και συνολικά 2,9% ήταν είτε στη φυλακή είτε υπό αστυνομική επιτήρηση ή με αναστολή ποινής. Μεταξύ των Αφροαμερικανών τα ποσοστά είναι ακόμη πιο εντυπωσιακά: Σχεδόν το 7% των ενήλικων ανδρών είναι στη φυλακή, και ένας στους τρεις Αφροαμερικανούς θα βρεθεί στη φυλακή κάποια στιγμή της ζωής του. "Στις ΗΠΑ", σχολιάζει ο Ντέιβιντ Χάρβεϊ (David Harvey), "η φυλάκιση έχει γίνει για το Κράτος η βασική στρατηγική αντιμετώπισης των προβλημάτων που εμφανίζουν οι απολυμένοι εργάτες και οι περιθωριοποιημένες ομάδες του πληθυσμού". Αλλά και στο Ηνωμένο Βασίλειο το ποσοστό των φυλακισμένων έχει αυξηθεί επίσης κατακόρυφα· έχει σχεδόν διπλασιαστεί από τις αρχές του 1990.
* * *
    • Η διπλή προσπάθεια του νεοφιλελευθερισμού να αυξηθεί ο ρυθμός κατανάλωσης και ταυτόχρονα να ελεγχθούν τα θύματα της αναδιανομής πλούτου υποστηρίζεται από τις μοντέρνες ατομικιστικές ιδέες της ψυχικής υγείας και της ψυχικής ανισορροπίας.

Μισέλ Φουκώ. "Ο κόσμος έχει γίνει ένα μεγάλο άσυλο"


(Ελεύθερη απόδοση επιλεγμένων αποσπασμάτων κειμένου το οποίο περιλαμβάνεται στον δεύτερο τόμο της ανθολογίας "Dits et Écrits" [Ομιλίες και Γραπτά] με συνεντεύξεις, διαλέξεις και άρθρα του Michel Foucault από το 1954 μέχρι το θάνατό του. 
Τίτλος γαλλικού κειμένου: "Le monde est un grand asile".) [1]  

 • • • • • • • 

    […] Ο κόσμος σήμερα βαδίζει προς ένα ασυλιακό μοντέλο, και οι κυβερνήσεις αποκτούν μια θεραπευτική λειτουργία. Το καθήκον των διευθυνόντων είναι να προσαρμόζουν τα άτομα στις απαιτήσεις της οικονομικής ανάπτυξης, μέσω μιας πραγματικής κοινωνικής ορθοπεδικής. [...]

Ο Μισέλ Φουκώ κι ο Ζαν-Πωλ Σαρτρ
διαδηλώνοντας μπροστά στις πύλες
της Ρενώ, διαμαρτυρόμενοι για τη
δολοφονία, από φύλακα του
εργοστασίου, του Πιέρ Οβερνέ,
του μαοϊκού ακτιβιστή της
Προλεταριακής Αριστεράς. (1972)
     Η "θεραπεία" είναι μορφή καταστολής. Ο ψυχίατρος στην σημερινή εποχή είναι το πρόσωπο που ορίζει κατ' αποκλειστικότητα και με κατηγορηματικό τρόπο, τι είναι η "κανονικότητα" και τι είναι η "τρέλα". Η σημασία της αντιψυχιατρικής έγκειται ακριβώς στο γεγονός ότι αμφισβητεί την [υποτιθέμενη] γνώση της ψυχιατρικής, αμφισβητεί την εξουσία του ψυχιάτρου να κρίνει και να αποφασίζει για την ψυχική κατάσταση ενός ατόμου. Δεν υπάρχει βέβαια μόνο ο ψυχίατρος. Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε κάθε φορά ποιος έχει την εξουσία να επιβάλλει την κανονικοποίηση. Είναι ο ψυχολόγος;  Ο γιατρός; Ο ψυχαναλυτής ή ο ψυχίατρος; Ποιος τελικά αποφασίζει και επιβάλλει τη "θεραπεία" στον ψυχικά ασθενή;

    Συνήθως θεωρούμε μη-κανονικό ένα πρόσωπο που βρίσκεται σε ρήξη με το περιβάλλον στο οποίο ζει. Οι ψυχίατροι απομακρύνουν το άτομο αυτό από το περιβάλλον του και το απομονώνουν σε κάποιο νοσοκομείο ή σε κάποια δημόσια ή ιδιωτική ψυχιατρική κλινική. Αλλά πως θα το επανεντάξουν στο κοινωνικό του περιβάλλον; Εδώ βρίσκεται διαχρονικά η βασική αδυναμία της ψυχιατρικής. Η θεραπευτική προσπάθεια θα έπρεπε να γίνεται μέσα στο περιβάλλον που το άτομο ζει , και όχι σε ντιβάνια και ιατρεία απομακρυσμένα από τον τόπο κατοικίας του. Και μιας και μιλάμε για τις σχέσεις του ατόμου με το κοινωνικό του περιβάλλον, θα μπορούσαμε να αναρωτηθούμε μήπως αυτή που τελικά ασθενεί είναι η ίδια ή κοινωνική ομάδα [που το άτομο ανήκει].

"Μαγεία και Τρέλα". Ο Μισέλ Φουκώ σχολιάζει το έργο του Τόμας Σας "Η βιομηχανία της τρέλας"

(Ελεύθερη απόδοση αποσπασμάτων συνέντευξης που παραχώρησε ο 
Μισέλ Φουκώ τον Απρίλιο του 1976 [1] με την ευκαιρία της δημοσίευσης 
στα γαλλικά του βιβλίου του Τόμας Σας "Η βιομηχανία της τρέλας".[2] )

Μετάφραση / προσαρμογή: Χρήστος Μπελόπουλος

Η μεγάλη σύναξη των μαγισσών

    Roland Jaccard (R. J.): Εδώ και είκοσι χρόνια ο Τόμας Σας υποστηρίζει ότι υπάρχουν σημαντικές αναλογίες ανάμεσα στους διωγμούς των αιρετικών και των "μαγισσών" του Μεσαίωνα και στο σημερινό κατατρεγμό των τρελών και των ψυχικά πασχόντων. Αυτό είναι και το κύριο θέμα τού βιβλίου του "Η βιομηχανία της τρέλας", στο οποίο περιγράφει πως, αφότου το θεραπευτικό κράτος αντικατέστησε το θεολογικό κράτος των παλαιότερων εποχών, οι ψυχίατροι (αλλά και γενικότερα οι εργαζόμενοι στον τομέα της ψυχικής υγείας) κατόρθωσαν να αναβιώσουν την "ιερά εξέταση" και να την παρουσιάσουν με νέα μορφή ως επιστημονική πανάκεια. Πιστεύετε ότι αυτός ο παραλληλισμός μεταξύ Ιεράς Εξέτασης και ψυχιατρικής είναι ιστορικά βάσιμος;

    Michel Foucault (M. F.): Οι μάγισσες, αυτές οι δήθεν παρεξηγημένες τρελές που η δύσμοιρη (αφού ακόμη δεν είχε ψυχιάτρους!) αλλοτινή κοινωνία καταδίκαζε στον δια πυράς θάνατο… Πότε επιτέλους θα απαλλαγούμε από αυτήν την κοινοτοπία που τόσα βιβλία επαναλαμβάνουν ακόμη και σήμερα;

    Ο Σας αντιθέτως, και αυτό είναι το δυνατό και σημαντικό σημείο στο βιβλίο του, δείχνει πως δεν υπάρχει ιστορική συνέχεια από τις μάγισσες του μεσαίωνα στους σημερινούς "ψυχικά ασθενείς", αλλά από τον θεσμό-μαγεία στο θεσμό-ψυχιατρική. Δεν είναι οι μάγισσες με τις φτωχές τους χίμαιρες και τις δήθεν δυνάμεις τους που αναγνωρίσθηκαν τελικά ως ασθενείς από μια μεταγενέστερη καλοπροαίρετη και άδολη επιστήμη. Με την επιτήρηση, τις ανακρίσεις, τα διατάγματα και τις αποφάσεις της Ιεράς εξέτασης ασκείτο ήδη ένας ορισμένος τύπος εξουσίας. Η ίδια αυτή εξουσία, λέει ο Σας, έχοντας υποστεί βεβαίως διαδοχικές μεταμορφώσεις, είναι που μας παρατηρεί ακόμη και σήμερα, αμφισβητεί τις επιθυμίες μας και τα όνειρά μας, "ανησυχεί" για τις νύχτες μας και αναζητά τα μυστικά μας, χαράσσει τα όρια και αποφασίζει ποιος θα είναι ο μη-φυσιολογικός, αναλαμβάνει τους καθαρμούς και διαφυλάσσει την τάξη.

"Η βιομηχανία της τρέλας"
γαλλική έκδοση (1976)
   Ο Σας μετατόπισε, ελπίζω οριστικά, το παλιό ερώτημα: Ήταν οι μάγισσες τρελές; Και το αναδιατύπωσε με αυτούς τους όρους: Ως προς τι τα αποτελέσματα της εξουσίας που συνδέονταν με τη δουλειά των ιεροεξεταστών -αυτών των αιμοβόρων νυφιτσών με τις μακριές μουσούδες και τα αιχμηρά δόντια- μπορούν να συγκριθούν με τα αποτελέσματα που γεννά σήμερα ο ψυχιατρικός μηχανισμός;

   "Η βιομηχανία της τρέλας" είναι τελικά ένα σημαντικό βιβλίο για την ιστορία των αλληλοσυνδεδεμένων τεχνικών γνώσης και εξουσίας.

    R.J.: Στην Βιομηχανία της τρέλας, ο Τόμας Σας περιγράφει την ακόρεστη περιέργεια των ιεροεξεταστών για τις σεξουαλικές φαντασιώσεις και συμπεριφορές των θυμάτων τους, των μαγισσών, και την συγκρίνει με το αντίστοιχο ενδιαφέρον των ψυχιάτρων. Αυτή η σύγκριση σάς φαίνεται δικαιολογημένη;

    M.F.: Πρέπει κάποτε να απαλλαγούμε από τις "μαρκουζοειδείς" και "ραϊχοειδείς" απόψεις που μας κατακλύζουν και θέλουν να μας κάνουν να πιστέψουμε ότι η σεξουαλικότητα -περισσότερο από κάθε τι άλλο στον κόσμο- καταπιέζεται άγρια, "υπερκαταπιέζεται" από την "μπουρζουάδικη", "καπιταλιστική", "υποκριτική" και "βικτωριανή" κοινωνία μας. Ενώ, αντιθέτως, από την εποχή του Μεσαίωνα τίποτα άλλο δεν παρατηρήθηκε με τόσο μεγάλη επιμονή, δεν μελετήθηκε, δεν εκμαιεύτηκε, δεν υποχρεώθηκε να απολογηθεί, να ειπωθεί, να εκφραστεί, αλλά και δεν εξυμνήθηκε επίσης τόσο πολύ στις κατάλληλες περιστάσεις. Κανείς άλλος πολιτισμός δεν γνώρισε τόσο λαλίστατη σεξουαλικότητα όσο η δική μας. Και παρόλα αυτά υπάρχουν ακόμη πολλοί που πιστεύουν ότι υιοθετούν ανατρεπτικές δήθεν συμπεριφορές, όταν στην πραγματικότητα δεν κάνουν τίποτα άλλο από το να υποτάσσονται σ' αυτήν την απαίτηση ομολογίας, σ' αυτήν την αιωνόβια επιταγή που μας υποδουλώνει και μας εξαναγκάζει, εμάς τους ανθρώπους της Δύσης, να αποκαλύπτουμε τα πάντα για την επιθυμία μας. Από την εποχή της Ιεράς Εξέτασης μέχρι σήμερα, με την εξομολόγηση, τον αυτοέλεγχο της συνείδησης, την πνευματική καθοδήγηση, την εκπαίδευση, την ιατρική, την υγιεινή, την ψυχανάλυση και την ψυχιατρική, η σεξουαλικότητα θεωρήθηκε πάντα ύποπτος κατοχής μιας βαθιάς και καίριας αλήθειας. Πες μας ποια είναι η ευχαρίστησή σου, η ηδονή σου, μη μας κρύβεις τίποτα για ό,τι συμβαίνει ανάμεσα στην καρδιά και το φύλο σου, ανάμεσα στην καρδιά και τη σεξουαλικότητά σου· θα ξέρουμε τότε ποιος είσαι και θα σου πούμε τι αξίζεις.

"Η βιομηχανία της τρέλας"
1η ελληνική έκδοση (1983)
   Ο Σας διείδε, πιστεύω, ότι η επικέντρωση σε θέματα της σεξουαλικότητας δεν οφειλόταν μόνο στο αρρωστημένο ενδιαφέρον των τρελαμένων από τις δικές τους επιθυμίες ιεροεξεταστών, αλλά ήταν στοιχείο ενός νέου "μοντέρνου" τύπου εξουσίας και ελέγχου των ανθρώπων. Ο Σας δεν είναι βέβαια ιστορικός, και θα μπορούσαν να του καταλογιστούν κάποια δήθεν ψεγάδια. Αλλά σε μια εποχή που τόσοι ιστορικοί σαγηνεύονται με το θέμα της σεξουαλικότητας, ήταν καλό που και ένας ψυχαναλυτής αναδιατύπωσε με ιστορικούς όρους θέματα της σεξουαλικότητας. Οι θέσεις άλλωστε του Σας για [την Ιερά Εξέταση] και τους θεσμούς συμπίπτουν με τις αντίστοιχες αποκαλυπτικές περιγραφές του Λε Ρουά-Λαντυρί  (Le Roy Ladurie) στο εκπληκτικό του βιβλίο "Μονταγιού, ένα οξιτάνικο χωριό του Μεσαίωνα".[3]

[…]