Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ψυχοδηλωτικά. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ψυχοδηλωτικά. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

"Εικόνες του οραματικού κόσμου" ['Images du monde visionnaire']: Οι 'οραματικές' επιδράσεις της μεσκαλίνης και της κάνναβης, μια πειραματική ταινία των Henri Michaux και Éric Duvivier.


    Το 1963 ο Βέλγος ποιητής και ζωγράφος Ανρί Μισώ (1899-1984) σε συνεργασία με τον σκηνοθέτη Ερίκ Ντυβιβιέ[1] δημιούργησαν την ταινία "Images du monde visionnaire" ['Εικόνες του οραματικού κόσμου'], διάρκειας 34 λεπτών, βασισμένη εξ ολοκλήρου στις εμπειρίες του Μισώ με την μεσκαλίνη και την κάνναβη. Η ταινία ήταν μια παραγωγή της ελβετικής φαρμακευτικής εταιρείας Sandoz η οποία την εποχή εκείνη ενδιαφερόταν να καταδείξει τις απελευθερωτικές  οραματικές επιπτώσεις των ψυχοδηλωτικών ουσιών και τις αναλογίες και ομοιότητές των ψυχεδελικών οραμάτων με τις ψευδαισθήσεις και παραισθήσεις των ψυχικά πασχόντων.[2] Ενδιαφέρον που γίνεται περισσότερο κατανοητό αν θυμηθούμε ότι στα εργαστήρια της Sandoz ο χημικός Άλμπερτ Χόφμαν (Albert Hofmann) συνέθεσε το 1938 το LSD, το οποίο από τις αρχές του 1950 η εταιρεία το προωθούσε με την εμπορική ονομασία Delysid σε ψυχιάτρους και ψυχοθεραπευτές "για να διευκολυνθεί η έκφραση καταπιεσμένων βιωμάτων και συναισθημάτων" κατά τη διάρκεια ψυχαναλυτικών θεραπειών.[3] Οι ουσίες αυτές άρχισαν να απαγορεύονται προς τα τέλη του 1960, όταν οι κυβερνήσεις των δυτικών χωρών θορυβήθηκαν από τη μεγάλη διάδοση τους μεταξύ της νεολαίας και τη σύνδεσή τους (με την επήρεια και των κηρυγμάτων του Τίμοθυ Λήρυ[4]) με τα κινήματα του εμπνεόμενου από τις ανατολικές φιλοσοφίες μυστικισμού, της αντικουλτούρας, της αμφισβήτησης και της επανάστασης.[5]

Ποιός είναι τρελός; Ποιός είναι "σχιζοφρενής"; Μια συνέντευξη με τον Ronald Laing

Επιλεγμένα αποσπάσματα σε ελεύθερη απόδοση από τη μακροσκελή
συνέντευξη "εφ' όλης της ύλης" που παραχώρησε το 1973 ο Ρόναλντ Λαινγκ
στη Γαλλίδα δημοσιογράφο Elisabeth Antébi και στο περιοδικό Express.
Τίτλος πρωτοτύπου: "Qui est Fou? Interview avec Ronald Laing" [1]

Μετάφραση / μεταγραφή: Χρήστος Μπελόπουλος  
• • • • •

    Ο Ρόναλντ Λαινγκ και ο Ντέιβιντ Κούπερ υπήρξαν οι δύο εμβληματικές προσωπικότητες της βρετανικής αντιψυχιατρικής. Συνέγραψαν από κοινού το βιβλίο "Λογική και Βία" (μια σύνοψη της υπαρξιακής φιλοσοφίας του Ζαν Πωλ Σαρτρ)[2] και ίδρυσαν (μαζί με τον Ααρών Έστερσον και άλλους ριζοσπάστες ψυχιάτρους) τον "Σύνδεσμο Φιλαδέλφεια" που έθετε ως στόχο τη δημιουργία εναλλακτικών θεραπευτικών κοινοτήτων -η διασημότερη εκ των οποίων υπήρξε η θεραπευτική κοινότητα στο Κίνγκσλεϋ Χωλ (Kingsley Hall), την οποία διηύθυνε από το 1965 έως το 1970 ο ίδιος ο Λαινγκ.

    Μετά το κλείσιμο του Κίνγκσλεϋ Χωλ οι δρόμοι τους χώρισαν. Οι θέσεις του Ντέιβιντ Κούπερ πολιτικοποιήθηκαν και ριζοσπαστικοποιήθηκαν ακόμη περισσότερο και το 1972 σταμάτησε οριστικά κάθε επαγγελματική ψυχιατρική δραστηριότητα μη πιστεύοντας πλέον ότι είναι δυνατή οποιαδήποτε ουσιαστική αλλαγή τού συνυφασμένου με την καπιταλιστική κοινωνία ψυχιατρικού συστήματος. (Βλέπε: "Δεν υπάρχουν προσωπικά προβλήματα, όλα τα προβλήματα είναι πολιτικά") Από τη μεριά του ο Ρόναλντ Λαινγκ (ο οποίος δεν είχε αποδεχθεί ποτέ τον όρο "αντιψυχιατρική" -όρο που είχε επινοήσει ο Κούπερ- και μέχρι το τέλος της ζωής του προτιμούσε να δηλώνει απλά "ψυχίατρος") στράφηκε προς τις ανατολικές φιλοσοφίες, τον διαλογισμό και τις "εναλλακτικές" ψυχοθεραπείες (rebirthing).

    Στη συνέντευξη που ακολουθεί μιλά για την εποχή της αντιψυχιατρικής, τις αρχές της θεραπευτικής κοινότητας, την ψύχωση και την ψυχανάλυση, αλλά και για τη σχέση του με την "Ανατολή", τα ναρκωτικά, την πολιτική και την οικολογία (αποδομώντας συνειδητά την εικόνα που κάποιοι θαυμαστές του είχαν πλάσει για αυτόν). Άλλωστε, ο Λαινγκ την εποχή εκείνη είχε γίνει ένα είδος "γκουρού" όχι μόνο για τους ακτιβιστές των αντι-ψυχιατρικών κινημάτων, αλλά και για τα κινήματα της αντικουλτούρας, της χειραφέτησης και της Νέας Αριστεράς. Εν κατακλείδι, μια "εφ' όλης της ύλης" ιστορικά ενδιαφέρουσα συνέντευξη.



• • • • •

  Τί είναι αντιψυχιατρική


  Elisabeth Antébi (E.A.): Εδώ και πολύ καιρό θεωρείστε ο βασικός εκπρόσωπος, "ο πάπας", της αντιψυχιατρικής. Ποια γνώμη έχετε γι' αυτό;

  Ronald Laing (R.L.): Εγώ δεν έχω χρησιμοποιήσει ποτέ αυτήν την έκφραση. Ποτέ! Τη λέξη "αντιψυχιατρική" την επινόησε ο φίλος και συνάδελφός μου Νταίηβιντ Κούπερ, και έκτοτε αυτή καθιερώθηκε. Πίστευε ότι με αυτόν τον τρόπο ταρακουνούσε τον εφησυχασμό του ψυχιατρικού επαγγέλματος. Λειτουργώντας σαν σύνθημα η "αντιψυχιατρική" θα μπορούσε να συμβάλλει, πάντα κατά τον Κούπερ, στην ανάδυση μιας καινούργιας διαφορετικής κατάστασης. Προσωπικά, και παρόλα όσα λέγονται για μένα, δεν ταυτίστηκα ποτέ ούτε με την παραδοσιακή ψυχιατρική αλλά ούτε και με τους αντιψυχίατρους, αν και όπως είναι φυσικό αισθάνομαι εγγύτερα σ' αυτούς.

  E.A.: Μπορείτε να μας πείτε τί ακριβώς εννοούμε με τον όρο αντιψυχιατρική;

  R.L.: Ένα ευρύτερο πρόγραμμα: Να γκρεμίσουμε τους τοίχους του ασύλου, να αγωνιστούμε ενάντια στη απάνθρωπη απομόνωση του ασθενούς, να αναπτύξουμε τον [κατά την παραδοσιακή ψυχιατρική] δήθεν αδύνατο  διάλογο με τον σχιζοφρενή, να τον αφήσουμε να ταξιδέψει μέσα στο παραλήρημά του (με κίνδυνο να χαθεί ή να επανέλθει θεραπευθείς), να αρνηθούμε τις καταπιεστικές και εφήμερες λύσεις (ηρεμιστικά, ηλεκτροσόκ κ.τ.λ.). Να βοηθήσουμε επίσης τους ανθρώπους να καταλάβουν ότι η κοινωνία αποκαλεί "τρελό" όποιον επιλέγει να ακολουθήσει δρόμους διαφορετικούς από αυτούς που η ίδια αναγνωρίζει και αποδέχεται. Αρχίσαμε να μιλάμε για "αντιψυχιατρική" στη δεκαετία του '60 για να χαρακτηρίσουμε τη δουλειά που κάναμε προς αυτήν την κατεύθυνση με τον Aaron Esterson, τον David Cooper και μερικούς άλλους ψυχιάτρους.

  E.A.: Φαίνεται πάντως ότι το πρόγραμμα αυτό, όπως το περιγράψατε μόλις τώρα, συνοψίζει πολύ καλά το περιεχόμενο των βιβλίων σας "Ο διχασμένος εαυτός"[3] και "Ο εαυτός και οι άλλοι"[4]. Γιατί λοιπόν αρνείστε το όρο "αντιψυχιατρική";

  R.L.: "Αντιψυχιατρική", "αντιθέατρο", "αντικουλτούρα", σε όλους αυτούς τους όρους υπάρχει διάθεση μιας πρόκλησης. Προσωπικά δεν θα ήθελα να προσδώσω αξία στις θέσεις της παραδοσιακής ψυχιατρικής υιοθετώντας μια "αντι-θέση". Ο πολεμικός όρος "αντιψυχιατρική" μπορεί ίσως να ενεργοποιεί πολλούς ανθρώπους, αλλά περιορίζει το πρόβλημα και κάνει να φαίνονται οι θέσεις που υιοθετούμε ως εξαρτώμενες από ένα συγκεκριμένο ψυχιατρικό παρελθόν: εγκαθιστούμε έτσι, ακόμη και αν αντιτιθέμεθα σ' αυτήν, μια σχέση συγγένειας με την παραδοσιακή ψυχιατρική.
• • • • •

Οι πειραματισμοί του Ρόναλντ Λαινγκ με το LSD στα χρόνια του '60

    Στις αρχές της δεκαετίας του 1960, όταν ο "αντιψυχίατρος" Ρόναλντ Λαινγκ (Ronald Laing, 1927-1989) άρχισε να πειραματίζεται με το ελ ες ντι (LSD), η ψυχοτρόπος συνθετική αυτή ουσία δεν είχε ακόμη απαγορευθεί. Η ελβετική φαρμακευτική εταιρεία Sandoz, στα εργαστήρια της οποίας δύο δεκαετίες πριν είχε πρωτο-παραχθεί, την προωθούσε νόμιμα σε ψυχιάτρους και ψυχολόγους με την εμπορική επωνυμία  Delysid. Στο πληροφοριακό της δελτίο έγραφε ότι η χορήγηση του "φαρμάκου" ενδεικνυόταν στις ακόλουθες περιπτώσεις:
α) Σε ψυχαναλυτικές ψυχοθεραπείες προκειμένου να διευκολυνθεί η έκφραση καταπιεσμένων βιωμάτων και συναισθημάτων, ιδιαίτερα σε ιδεοψυχαναγκαστικούς αγχώδεις ασθενείς.
β) Σε ερευνητικά προγράμματα για την φύση της ψυχωτικής διαδικασίας.

    (Σε ερευνητικό πλαίσιο -σύμφωνα πάντα με τις οδηγίες- ο ψυχίατρος θα μπορούσε είτε να καταναλώσει ο ίδιος το Delysid ώστε να διευρύνει την προσωπική του ικανότητα κατανόησης των ψυχωτικών ασθενών είτε να το χορηγήσει σε υγιή άτομα για να προκαλέσει πειραματικά ένα σύντομο ψυχωσιόμορφο επεισόδιο προς χάριν της επιστημονικής παρατήρησης.)

    Ο Λαινγκ -όπως και ο Ντέιβιντ Κούπερ-[1] πειραματίσθηκε με το LSD (και με άλλα παραισθησιογόνα) χορηγώντας το τόσο σε ασθενείς του όσο, αναμφίβολα, και στον ίδιο του τον εαυτό. Άλλωστε, λέγεται, ότι το πεζό του ποίημα με τίτλο "Το πουλί του παραδείσου" που συμπεριελήφθη ως παράρτημα στη έκδοση του βιβλίου του "Η πολιτική της εμπειρίας" περιέγραφε ακριβώς τα υπό την επήρεια ψυχεδελικών ουσιών προσωπικά του βιώματα.[2]

    Το LSD απαγορεύτηκε το 1968 στις Η.Π.Α. και λίγο αργότερα και στις άλλες χώρες. Εν τούτοις κάποια χρόνια μετά,  το 1977, ο Λαινγκ συνελήφθη για κατοχή παράνομων παραισθησιογόνων ουσιών.


1. Ντέιβιντ Κούπερ, "Εμπειρία με το LSD", Η γραμματική της ζωής, σελ. 58-64, εκδ. Καστανιώτης, 1977.
2. Ρόναλντ Λαινγκ, Η πολιτικής της εμπειρίας και το πουλί του παραδείσου, εκδ. Καστανιώτη, 1977.